”Oyuncaq Şahzadə” əfsanəsi: 19-cu əsrdə Avropanı aldadan və heç vaxt var olmamış uydurma ölkə (“Poyais”)
Tarixin ən böyük yalanı: Heç vaxt mövcud olmamış “Poyais” ölkəsi və Avropanı aldadan uydurma şahzadə
Faktum.az xəbər verir ki, bəşəriyyət tarixində saysız-hesabsız fırıldaqçılıq hadisələri baş versə də, 19-cu əsrin əvvəllərində Şotlandiyalı bir zabitin qurduğu plan tarixin ən cəsarətli və faciəvi saxtakarlıqlarından biri kimi qəbul edilir. Qreqor Makqreqor (Gregor MacGregor) adlı bu şəxs xəritədə ümumiyyətlə mövcud olmayan uydurma bir dövlət uyduraraq bütün Avropanın aristokratiyasını və investorlarını aldatmağı bacarmışdı.
1820-ci illərdə Londona qayıdan Makqreqor özünü Mərkəzi Amerikada, indiki Honduras sahillərində yerləşən “Poyais” adlı cənnətəbənzər bir ölkənin “Kazik”i (Şahzadəsi və ya ali rəhbəri) kimi təqdim etdi. Onun təsvirinə görə, Poyais qızıl və gümüşlə zəngin, torpaqları görünməmiş dərəcədə məhsuldar, yerli əhalisi son dərəcə mehriban və inkişaf etmiş paytaxt şəhəri olan bir cənnət məkanı idi.
Makqreqor yalanını inandırıcı etmək üçün təkcə hekayələr danışmaqla kifayətlənmədi. O, Poyais dövlətinin konstitusiyasını, himnini, gerbini, bayrağını hazırladı, London bankları üçün bu ölkənin milli valyutasını və istiqrazlarını çap etdirdi. Hətta uydurma ölkə haqqında yüzlərlə səhifəlik təriflərlə dolu saxta kitab yazdıraraq kitabxanalara yaydı.
Bu yalan o qədər ustalıqla qurulmuşdu ki, qısa müddətdə minlərlə insan Poyaisdən torpaq almaq, uydurma dövlətin istiqrazlarına sərmayə yatırmaq üçün növbəyə durdu. Makqreqor təkcə investisiyalardan bu günün dəyəri ilə yüz milyonlarla dollar pul qazanmaqla qalmadı, həm də yüzlərlə şotlandiyalı və ingilis ailəni gəmilərə mindirərək “yeni vətən”ə yola saldı.
Lakin gəmilər Mərkəzi Amerika sahillərinə çatanda acı həqiqət üzə çıxdı. Təsvir olunan limanlar, zəngin şəhərlər və qızıl mədənləri əvəzinə insanları bataqlıqlar, zəhərli həşəratlar və keçilməz cəngəlliklər qarşıladı. Poyais deyilən bir ölkə yox idi. Aclıq, sarı qızdırma və malyariyadan əziyyət çəkən mühacirlərin böyük əksəriyyəti həmin bataqlıqlarda faciəvi şəkildə həyatını itirdi, yalnız az sayda insan sağ qalaraq geri dönə bildi.
Buna baxmayaraq, Qreqor Makqreqor məhkəmələrdən və cəzalardan yayınmağı bacardı, hətta sonradan Fransada da eyni sxemi tətbiq etməyə cəhd etdi. Poyais hadisəsi dünya maliyyə və siyasət tarixinə insan acgözlüyünün, inancının və manipulyasiyanın ən qaranlıq nümunələrindən biri kimi düşdü.