Kosmosda qocalsaq neyləyərdik

Yer cazibəsi olmadan insan bədənində baş verən gözlənilməz fiziki dəyişikliklər

Faktum.az xəbər verir ki, kosmik fəzada uzunmüddətli yaşayış və ya orada qocalmaq insan orqanizmində Yer kürəsindəki təbii qocalma prosesindən kəskin fərqlənən unikal və gözlənilməz fiziki dəyişikliklərə səbəb olur.

Kosmosda Mikroqravitasiya (çəkisizlik) şəraitində yaşamaq bədənin bütün daxili sistemlərinin yenidən uyğunlaşmasını tələb edir və bu mühitdə qocalma prosesi sürətlənmiş biomexaniki transformasiyalarla müşayiət olunur.

Yer cazibəsinin olmaması nəticəsində onurğalararası disklər genişlənir və insan kosmosda təxminən 5-7 santimetr daha uca boylu görünür; lakin bu vəziyyət daimi bel ağrıları və duruş pozğunluqları ilə nəticələnir. Eyni zamanda, sümüklərə düşən yük sıfıra endiyi üçün bədən kalsiumu itirməyə başlayır və hər ay sümük kütləsinin təxminən 1 faizi əriyir ki, bu da Yerlə müqayisədə on dəfələrlə sürətli osteoporoz inkişafı deməkdir. Əzələlər də cazibə qüvvəsinə qarşı müqavimət göstərmədiyindən kəskin atrofiyaya uğrayır, ürək əzələsi isə qanı yuxarı vurmaq üçün əvvəlki kimi güc sərf etmədiyindən kiçilir və formasını dəyişir.

Bədən mayeləri cazibənin yoxluğunda baş nahiyəsinə doğru toplandığı üçün kosmosda yaşlanan insanların üz hissəsi daim şişkin, görmə qabiliyyəti isə göz almasına düşən təzyiq səbəbindən zəifləmiş olur. Bundan əlavə, kosmik radiasiyanın fasiləsiz təsiri hüceyrələrin DNT strukturunu zədələyərək vaxtından əvvəl genetik qocalmaya və immun sisteminin zəifləməsinə yol açır. Elmi tədqiqatlar göstərir ki, cazibəsiz mühitdə uzun illər yaşamaq insanı Yerdəki qocalıqdan tamamilə fərqli bir fiziki quruluşa və biyoloji mühitə adaptasiya olmağa məcbur edir.