Keçmişin enerji şifrəsi: 2000 İllik “Baqdad batareyası” həqiqətdir, yoxsa mif?

Faktum.az  xəbər verir ki, modern elmin ən çox mübahisə etdiyi və alternativ tarixin ən populyar mövzularından biri olan “Baqdad batareyası“, qədim dövrlərdə texnologiyanın təsəvvür etdiyimizdən daha iridə ola biləcəyi ehtimalını gündəmə gətirir. 1936-cı ildə İraqın paytaxtı Baqdad yaxınlığında (Xujut Rabu kəndində) tapılan və Parfiya və ya Sasani dövrünə (təxminən eramızdan əvvəl 250 – eramızın 225-ci illəri) aid edilən bu gil qablar, arxeologiya dünyasında əsl şok effekti yaratmışdı. Təxminən 13 santimetr hündürlüyündə olan bu adi gil qabın içərisində mis silindr, onun da daxilində bitumla (qətranla) izolyasiya edilmiş dəmir mil yerləşirdi.

Cihazın quruluşu müasir qalvanik elementlərin (batareyaların) iş prinsipi ilə demək olar ki, tamamilə eynidir. Sonradan alimlər tərəfindən hazırlanan replikaların içərisinə sirkə, limon şirəsi və ya üzüm suyu kimi turşulu mayelər (elektrolit funksiyası daşıyan) töküldükdə, cihazın həqiqətən də 0.5 ilə 1 volt arasında zəif elektrik cərəyanı istehsal etdiyi sübuta yetirildi.

Bəs 2000 il əvvəl bu elektrik enerjisindən nə üçün istifadə olunurdu? Ən güclü elmi fərziyyəyə görə, qədim zərgərlər bu üsulla mis və ya gümüş əşyaların üzərini qızıl suyu ilə örtmək (qalvanostegiya) üçün zəif cərəyandan istifadə edirdilər.

Digər bir iddiaya görə isə, bu qablar məbədlərdə saxlanılır və bütlərə toxunan insanlara yüngül elektrik şoku verməklə “tanrıların möcüzəsi” illüziyasını yaratmaq, yəni dini rituallarda insanları təsir altına salmaq üçün işlədilirdi. Yazılı qaynaqlarda heç bir izinə rast gəlinməyən və 2003-cü ildə İraq Muzeyinin talan edilməsi zamanı yoxa çıxan Baqdad batareyası, bəşəriyyətin texnoloji kəşfləri bəzən unudub yenidən kəşf etdiyinin ən sirli sübutudur.