Əsrin görünməmiş faciəsi: İtən Aral Gölü və quruyan gələcək

Faktum.az xəbər verir ki, Mərkəzi Asiyada, Qazaxıstan və Özbəkistan sərhədində yerləşən və vaxtilə dünyanın dördüncü ən böyük gölü hesab olunan Aral gölü, insan müdaxiləsi nəticəsində baş verən ən dəhşətli ekoloji fəlakətlərdən birinin canlı şahididir.

XX əsrin 60-cı illərindən başlayaraq SSRİ tərəfindən pambıq tarlalarını suvarmaq məqsədilə gölü bəsləyən iki nəhəng çayın – Amudərya və Sırdəryanın axınının kütləvi şəkildə dəyişdirilməsi bu nəhəng su hövzəsinin faciəvi şəkildə kiçilməsinə yol açdı. Nəticədə göl öz əvvəlki sahəsinin 90%-dən çoxunu itirdi, suyun səviyyəsi kəskin aşağı düşdü və vahid hövzə yerində zəhərli duzlu səhralar – yeni yaradan “Aralkum” səhrası əmələ gəldi.

Bölgədə balıqçılıq və gəmiçilik tamamilə məhv oldu, sahil boyu yerləşən liman şəhərləri qum ortasında “gəmi qəbiristanlıqlarına” çevrildi. Qalan suyun duzluluğunun həddindən artıq artması yerli flora və faunanı məhv etdi. Bundan əlavə, qurumuş göl dibində toplanan kimyəvi gübrələr və pestisid tullantıları külək vasitəsilə minlərlə kilometr uzaqlığa yayılaraq bölgə əhalisi arasında tənəffüs yolları, xərçəng və digər ağır xəstəliklərin kəskin artmasına səbəb oldu. İtən Aral gölü, bəşəriyyətə təbiətin balansını düşünmədən pozmağın neçə nəsil üçün ağır bədəllər ödətdiyini xatırladan ən böyük xəbərdarlıq abidəsidir.