Beynin gizli avtopilotu: “Təcrübəli sürücü” effekti necə işləyir?

Faktum.az xəbər verir ki, gündəlik həyatda tez-tez təkrar etdiyimiz mürəkkəb hərəkətlərin tamamilə şüursuz şəkildə icra olunması psixologiyada və neyrobiologiyada “avtomatiklik” (Automaticity) fenomeni adlanır. Məsələn, uzun illər avtomobil idarə edən şəxslər mənzil başına necə çatdıqlarını, hansı döngələri dönüb hansı pedallara basdıqlarını xatırlamaya bilərlər.

Bu mexanizm beynin resurslara qənaət etmək üçün inkişaf etdirdiyi mühüm bir müdafiə sistemidir. Təkrar olunan hərəkətlər təcrübə artdıqca şüurlu düşüncədən məsul olan prefrontal qabıqdan çıxaraq, beynin daha dərin və avtomatlaşdırılmış hissəsi olan bazal qanqlilərə ötürülür. Nəticədə beyin gərəksiz enerji sərf etmir və eyni anda başqa düşüncələrə fokuslana bilir. Bununla belə, avtopilot rejiminin ən böyük təhlükəsi gözlənilməz, qəfil vəziyyətlərdə insanın reaksiya müddətinin zəifləməsidir.