Sərhədsiz Müharibə: Kiber-diplomatiya və Süni İntellektin siyasətdə yeni rolu

Faktum.az xəbər verir ki, müasir dünyada geosiyasi mübarizə və diplomatiya artıq təkcə BMT-nin nümayəndəliklərində, bəyannamələrdə və ya fiziki sərhədlərdə aparılmır.

Rəqəmsal transformasiya siyasətin cəbhə xəttini serverlərə, optik kabellərə və Süni İntellekt (Sİ) alqoritmlərinə keçirib. Bu gün bir dövlətin suverenliyi və təhlükəsizliyi onun sərhəddəki ordusu ilə yanaşı, kiber-məcandakı müdafiə imkanları ilə ölçülür.

Süni İntellekt texnologiyalarının sürətli inkişafı siyasi mübarizəyə misilsiz imkanlar və eyni zamanda dəhşətli risklər gətirib. İndi Sİ alqoritmləri vasitəsilə keçirilən genişmiqyaslı dezinformasiya kampaniyaları, dərin saxtakarlıq (deepfake) videoları və hədəflənmiş sosial şəbəkə manipulyasiyaları cəmiyyətlərdə çaşqınlıq yaratmaq, seçki nəticələrinə təsir etmək və daxili sabitliyi pozmaq üçün güclü bir silaha çevrilib. Fiziki hərbi müdaxilə olmadan bir ölkənin enerji şəbəkəsini, maliyyə sistemini və ya dövlət idarəçiliyini sıradan çıxarmaq kiber-müharibələrin real təhlükəsinə çevrilib.

Bu yeni reallıq beynəlxalq münasibətlərdə “kiber-diplomatiya” konseptini formalaşdırıb. Aparıcı dövlətlər artıq rəqəmsal məkanda davranış qaydalarını tənzimləmək, kiber-silahların məhdudlaşdırılması və Sİ etikası ilə bağlı beynəlxalq müqavilələr imzalamaq üçün masa arxasına otururlar. Lakin “kiber-suverenlik” uğrunda mübarizə aparan böyük güclər – ABŞ, Çin, Rusiya və Avropa İttifaqı – rəqəmsal standartları müəyyən edən ana tərəf olmaq üçün amansız bir rəqabət aparır. Şəbəkələrin idarə olunması və Süni İntellekt üzərində nəzarət gələcəyin qlobal liderini müəyyən edəcək əsas amilə dönüşüb.