İncəsənətin “Oskar”ı: Bəşəriyyət üçün itmiş və ya oğurlanmış ən qiymətli şahəsərlər

Faktum.az xəbər verir ki, dünya muzeylərinin, saraylarının və xüsusi kolleksiyalarının bəzəyi olan bəzi şahəsərlər bu gün yalnız köhnə fotolarda və ya kataloqlarda yaşayır.

Müharibələrin xaosu, cəsur soyğunlar və ya sadəcə açılmamış sirr dolu cinayətlər nəticəsində yoxa çıxan bu sənət əsərləri mədəniyyət dünyasında hələ də doldurulması mümkün olmayan böyük bir boşluq yaradıb. Hollivud filmlərini geridə qoyacaq real tarixçələrə malik bu itkin xəzinələr həm də incəsənət tarixinin ən böyük detektiv tapmacaları hesab olunur.

İtkin şahəsərlər siyahısının başında Hollandiya rəssamlıq məktəbinin dahisi Rembrandta aid “Qaliley dənizində fırtına” (The Storm on the Sea of Galilee) əsəri gəlir. Rəssamın çəkdiyi yeganə dəniz mənzərəsi olan bu tablo 1990-cı ildə ABŞ-ın Boston şəhərindəki İsabella Stüart Qardner Muzeyindən baş verən sensasion soyğun zamanı oğurlanıb. Polis geyimində muzeyə daxil olan iki oğru cəmi 55 dəqiqə ərzində Rembrand, Vermeer və Mane kimi dahilərin 13 dəyərli əsərini kəsib aparıblar. Bu gün də həmin muzeydə rəsmlərin yeri boş çərçivələr şəklində saxlanılır və sənətin taleyi haqqında tək bir iz belə yoxdur.

Eynilə, İkinci Dünya Müharibəsinin xaosu da bəşəriyyəti saysız-hesabsız incəsənət incisindən məhrum edib. Məsələn, İtaliya intibahının dahisi Rafaellin “Gənc oğlanın portreti” əsəri 1939-cu ildə Polşanın işğalı zamanı nasistlər tərəfindən mənimsənilib və müharibənin sonlarına doğru izsiz-soraqsız yoxa çıxıb. Digər tərəfdən, Vinsent van Qoqun “Tarascona gedən rəssam” işi 1945-ci ildə Maqdeburq şəhərindəki yanğınlar zamanı məhv olduğu ehtimal edilsə də, onun hələ də hansısa gizli kolleksiyada saxlanıldığına dair iddialar səngimək bilmir. Leonardo da Vinçinin itkin düşmüş “Anqiyari döyüşü” freskası və ya Qustav Klimtin yanğınlarda kül olan divar rəsmləri göstərir ki, oğurlanan və ya yox olan hər bir şahəsərlə birlikdə bəşəriyyət öz tarixinin və ruhunun bir parçasını da itirir.