Təbiətin Qızıl Meyvəsi Banan
Faktum.az xəbər verir ki, dünyanın ən çox sevilən və istehlak edilən meyvələrindən biri olan banan sadəcə dadlı qəlyanaltı deyil, həm də tərkibindəki zəngin elementlərlə əsl təbii xəzinədir. Botaniki baxımdan ağac deyil, nəhəng ot bitkisi olan bananın insan sağlamlığına saysız-hesabsız faydaları mövcuddur.
Yüksək miqdarda kalium ehtiva etdiyindən qan təzyiqini tənzimləyir, damar divarlarını qoruyur və infarkt riskini azaldır. Tərkibindəki həll olunan və olunmayan liflər bağırsaq hərəkətliliyini tənzimləyir, qəbizliyin qarşısını alır. B6 vitamini və dofamin sayəsində əsəb sistemini sakitləşdirir, həmçinin triptofan amin turşusu bədəndə xoşbəxtlik hormonu olan serotoninin sintezini stimullaşdıraraq stressi və depressiyanı azaldır.
Fruktoza, qlükoza və saxaroza kimi təbii şəkərləri ehtiva etdiyi üçün orqanizmə anında və uzunmüddətli enerji verir, maqnezium və kalium balansı yaradaraq idman zamanı və ya gecələr yaranan əzələ spazmlarının qarşısını alır. Lakin hər qidada olduğu kimi, bananın da potensial zərərləri və əks-göstərişləri var. Tam yetişmiş və sarı-qəhvəyi nöqtəli bananlar yüksək qlikemik indeksə malik olduğundan şəkər xəstələri tərəfindən məhdud miqdarda yeyilməlidir, normadan artıq istehlakı isə kalori tərkibinə görə çəki artımına səbəb ola bilər.
Qanında yüksək miqdarda kalium olan və ya böyrək çatışmazlığı yaşayan şəxslər də banan istehlakına diqqət etməlidirlər, bəzi həssas insanlarda isə tərkibindəki aminturşular miqren tutmalarını tətikləyə bilər. Sağlam bir yetişkin üçün gündə bir və ya maksimum iki ədəd orta ölçülü banan kifayətdir, onu səhər yeməyində yulaf ləpəsinə əlavə edərək, məşqdən əvvəl enerji üçün və ya günorta qəlyanaltısı kimi yemək məsləhətdir, lakin gecə yatmazdan dərhal əvvəl ağır həzmə səbəb ola biləcəyi üçün tövsiyə edilmir. Yaşıl bananlar tərkibindəki rezistent nişasta sayəsində qan şəkərini yavaş qaldırır və bağırsaqdakı faydalı bakteriyaları qidalandırır, sarı bananlar ideal yetişkinlik mərhələsindədir, nöqtəli bananlar isə antioksidantlarla zəngin olub mədəsi həssas olanlar üçün çox tez həzm olunur. Adətən zibil qutusuna atılan banan qabığı isə əslində möcüzəvi faydalara malikdir; onun daxili hissəsi ilə dişləri ovuşdurmaq diş minasını zədələmədən təbii ağartmağa kömək edir, üzə sürtdükdə sızanaqları qurudur və həşərat dişləmələrindən yaranan qaşınmanı aradan qaldırır, göz altındakı şişkinliklərin üzərinə qoyulduqda isə yorğunluq əlamətlərini azaldır.
Eyni zamanda banan qabığını xırda doğrayaraq ev bitkilərinin torpağına qarışdırmaq və ya suda gözlədib həmin su ilə gülləri sulamaq torpağı kalium və minerallarla zənginləşdirir, dəri ayaqqabıları və çantaları qabığın daxili ilə silib quru əski ilə təmizlədikdə isə mükəmməl parıltı əldə olunur.