Su Üzərində Rənglərin Rəqsi: Türkiyənin Qədim Ebru Sənəti

Faktum.az xəbər verir ki, Şərq miniatür və bəzək mədəniyyətinin ən heyranedici incilərindən biri olan Ebru sənəti, suyun üzərində boyalarla ecazkar naxışlar yaradıb onları kağıza köçürməkdən ibarət nadir vizual sənət növüdür. Mənşəyi Mərkəzi Asiyaya dayanan və Osmanlı dövründə İstanbulda özünün qızıl dövrünü yaşayan bu qədim sənət, adını fars dilindəki “bulud kimi” mənasını verən “abrî” və ya “üz suyu” mənasını verən “âb-rû” sözlərindən almışdır. Ebru sənəti təkcə bir təsviri sənət deyil, həm də sənətkarın ruhi halını, səbrini və daxili dünyasını suya həkk etdiyi mistik bir terapiya növüdür.

Ebru sənətinin icrası tamamilə təbii materiallara və xüsusi fiziki-kimyəvi balansa dayanır. Sənətdə istifadə olunan su adi su deyil; onun qatılığını artırmaq və boyaların dibə çökməsinin qarşısını almaq üçün tərkibinə “kitrə” adlanan təbii gəvən qətranı əlavə edilir. Su üzərində yayılan boyalar isə torpaq piqmentlərindən hazırlanır və onların suyun səthində bərabər paylanması üçün öd turşusundan istifadə olunur. Sənətkar at tükü və gül budağından hazırlanmış xüsusi fırçalarla boyaları suyun səthinə səpir, sonra isə “biz” adlanan incə iynələrlə su üzərində lale, qərənfil, bülbül və ya buludvari naxışlar formalaşdırır. Təsvir hazır olduqdan sonra xüsusi kağız suyun səthinə səliqə ilə sərilir və naxış tam olaraq kağıza hopur. Her bir Ebru əsəri təkrar olunmazdır, çünki su üzərində çəkilən eyni görüntünü ikinci dəfə eynilə yaratmaq imkansızdır; bu da Ebru sənətini hər bir nüsxəsində unikal və dəyərli qılan əsas xüsusiyyətdir.