Qarabağın yaşıl enerji transformasiyası
Azad edilmiş ərazilərin ekoloji cəhətdən təmiz enerji zonasına çevrilməsi strategiyası
Faktum.az xəbər verir ki, Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında həyata keçirilən irimiqyaslı bərpa və quruculuq işləri təkcə infrastrukturun yenidən qurulması ilə məhdudlaşmır, həm də regionun qlobal ekoloji standartlara uyğun “Yaşıl Enerji Zonası”na çevrilməsi strategiyasını əhatə edir. Bölgənin zəngin günəş, külək və su ehtiyatları bu əraziləri bərpa olunan enerji mənbələrinin tətbiqi baxımından dünyanın ən əlverişli və unikal coğrafi məkanlarından birinə çevirir.
Elmi-texniki qiymətləndirmələrə əsasən, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpa olunan enerji potensialı 10 qiqavatdan artıqdır. Xüsusilə Cəbrayıl, Zəngilan, Qubadlı və Füzuli rayonlarında yüksək günəş radiasiyası səviyyəsi iri günəş elektrik stansiyalarının qurulması üçün ideal şərait yaradır. Bununla yanaşı, Kəlbəcər və Laçın rayonlarının dağlıq relyefi və yüksək külək axınları külək enerjisi texnologiyalarının inkişafı üçün strateji imkanlar açır. Tərtər, Həkəri, Bərgüşad və digər dağ çayları üzərində inşa edilən və yenidən qurulan su elektrik stansiyaları isə regionun ekoloji cəhətdən təmiz enerji balansının təmin olunmasında aparıcı rol oynayır.
Yaşıl enerji transformasiyası çərçivəsində bölgədə “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” konsepsiyaları da uğurla tətbiq edilir. Yaşayış məntəqələrinin enerji təchizatında günəş panellərindən, enerjiyə qənaət edən müasir izolyasiya materiallarından, elektrik nəqliyyat infrastrukturundan və rəqəmsal enerji idarəetmə şəbəkələrindən (Smart Grid) geniş istifadə olunur. Bu yanaşma atmosferə atılan karbon emissiyalarının sıfıra endirilməsinə (Net Zero Emission) və regionun unikal ekosisteminin, meşə örtüyünün və biomüxtəlifliyinin qorunmasına xidmət edir.
Beynəlxalq enerji şirkətləri ilə imzalanan müqavilələr və həyata keçirilən birgə layihələr Qarabağın yaşıl enerji potensialının təkcə daxili tələbatı ödəməyə deyil, həm də regional enerji ixracı marşrutlarına inteqrasiya olunmasına zəmin yaradır. Ekoloji təmiz enerji istehsalı Azərbaycanın qlobal iqlim dəyişiklikləri ilə mübarizə öhdəliklərinə sadiqliyini nümayiş etdirməklə yanaşı, ölkənin enerji təhlükəsizliyi arxitekturasını şaxələndirir.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun yaşıl enerji zonasına çevrilməsi strategiyası işğaldan azad edilmiş torpaqların dirçəlişini müasir ekoloji texnologiyalarla birləşdirərək regionu gələcəyin dayanıqlı inkişaf modelinə çevirir.