Qanunun Görünməyən Kölgəsi: Vergi Agenti Kimdir və Nə İş Görür? – Maddə 17

Faktum.az xəbər verir ki, gündəlik həyatımızda maaş alarkən, hər hansı bir xidmət haqqı ödəyərkən və ya icarə haqqı əldə edərkən çox vaxt vergi idarəsinə şəxsən gedib vergi ödəməyimiz tələb olunmur. Bəs vergi dövlət büdcəsinə necə çatır və bu prosesi bizim yerimizə kim icra edir? Məhz bu məqamda Vergi Məcəlləsinin 17-ci maddəsi ilə tənzimlənən mühüm bir subyekt – vergi agenti səhnəyə çıxır.

Qanunvericiliyə əsasən, vergi agenti başqa bir şəxsin (vergi ödəyicisinin) qazancından vergini hesablamalı, həmin məbləği tutmalı və vaxtında dövlət büdcəsinə köçürməli olan şəxs və ya təşkilatdır. Sadə bir misalla desək, işəgötürən şirkət hər ay işçisinə əməkhaqqı ödəyərkən gəlir vergisini avtomatik tutub dövlətə ödəyir. Bu zaman işçi vergi ödəyicisi, işəgötürən müəssisə isə vergi agenti funksiyasını yerinə yetirir.

Vergi agentinin hüquq və öhdəlikləri qanunvericiliklə çox dəqiq cızılmışdır. O, vergiləri yalnız doğru hesablamaqla kifayətlənməməli, həm də hər bir şəxs üzrə tutulan məbləğlərin ayrıca hesabını aparmalı və vergi orqanlarının yoxlamaları üçün müvafiq sənədləri təqdim etməlidir. Əgər hər hansı səbəbdən verginin tutulması mümkün olmazsa, agent bu barədə 30 gün ərzində vergi orqanına yazılı məlumat verməyə borcludur.

Eyni zamanda, qanun vergi agentinə böyük məsuliyyət yükləyir. Öz üzərinə düşən vəzifələri yerinə yetirməyən, vergini düzgün tutmayan və ya vaxtında büdcəyə köçürməyən agentlər və onların cavabdeh şəxsləri qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.

Deməli, vergi agenti sadəcə texniki bir vasitəçi deyil. O, dövlətlə vətəndaş arasında körpü rolu oynayan, maliyyə nizam-intizamını təmin edən və hüquqi məsuliyyəti olan mühüm bir iqtisadi mexanizmdir.