Haqqımızda Reklam Əlaqə
160×600
160×600

Məntiqsizliyin qiyamı: Birinci Dünya Müharibəsinə etiraz edən “dəlisov” cərəyan – Dadaizm

24 İyul 2026, 14:30 Mədəniyyət
728×90

Faktum.az xəbər verir ki, Birinci Dünya Müharibəsinin dəhşətlərinə, kütləvi qırğınlara və burjua cəmiyyətinin “ağıllı” siyasətinə etiraz olaraq 1916-cı ildə İsveçrənin Sürix şəhərindəki Cabaret Voltaire klubunda doğulan Dadaizm, incəsənət tarixinin ən radikal və “dəlisov” hərəkatıdır.

Tristan Tzara, Hugo Ball və Jean Arp kimi şair və rəssamların öncülük etdiyi bu cərəyan, dünyanı qana bulayan ağıl və məntiq anlayışını rədd edərək müharibənin absurdluğuna absurdluqla cavab verməyi seçmişdir.

“Dada” sözünün özü belə heç bir məna kəsb etmir – sənətçilər lüğəti təsadüfi açaraq uşaq dilindəki bu mənası olmayan sözü cərəyanın adı kimi qəbul etmişdilər. Traditional incəsənəti və estetik qaydaları tamamilə iflasa uğratmağı hədəfləyən dadaistlər, kollajlar, təsadüfi sözlərdən yazılan şeirlər və Marsel Düşanın bir pisuarları sərgiləyərək yaratdığı məşhur “Çeşmə” kimi hazır obyektlərlə (ready-made) “Anti-incəsənət” anlayışını formalaşdırdılar.

Onların mesajı aydın idi: əgər insanlığın məntiqi milyonlarla insanın ölümünə səbəb olursa, biz məntiqsizliyi seçirik. Qısa ömürlü olmasına baxmayaraq, Dadaizm ənənəvi incəsənətin sərhədlərini darmadağın edərək Sürrealizm, Pop-art və müasir konseptual sənətin yaranmasına güclü təkan vermişdir.

728×90
Paylaş: