Gilqameş Dastanında Nuh Tufanının İzləri
Faktum.az xəbər verir ki, sivilizasiya tarixinin ilk yazılı ədəbi abidəsi hesab edilən Vafilon (Babil) və Şumer mənşəli “Gilqameş dastanı”, təkcə qədim padşahın əbədi həyat axtarışını deyil, həm də bəşər tarixinin en böyük kataklizmlərindən biri olan Böyük Tufanın ən qədim yazılı versiyasını günümüzə çatdırır. Mesopotamiya torpaqlarında gil lövhələr üzərinə mixi yazıları ilə həkk olunmuş bu möhtəşəm dastan, Sami və semit xalqlarının müqəddəs mətnlərində yer alan Nuh Tufanı rəvayətinin tarixi və arxeoloji köklərini işıqlandırır.
Dastanın XI lövhəsində Uruk şəhərinin hökmdarı Gilqameş, ölümsüzlüyün sirrini öyrənmək üçün tufandan sağ çıxmış yeganə insan olan Utnapiştimin (Müqəddəs Kitablardakı Nuh peyğəmbərin ekvivalenti) yanına yollanır. Utnapiştim ona tanrıların insanların çoxluğundan və səs-küyündən narahat olaraq bütün bəşəriyyəti məhv etmək üçün böyük bir tufan göndərdiyini söyləyir. Lakin müdriklik tanrısı Ea, Utnapiştimi gizlicə xəbərdar edərək ona böyük bir gəmi tikməyi, bütöv ailəsini, sənətkarları və hər canlı növündən bir cüt gəmiyə yığmağı tapşırır. Günlərlə davam edən dəhşətli fırtınadan sonra gəmi Nimuş (və ya Nisir) dağına oturur. Utnapiştim suların çəkilib-çəkilmədiyini bilsin deyə sırayla göyərçin, qaranquş və quzğun uçurur; quzğun geri qayıtmayanda suların çəkildiyini anlayaraq gəmidən çıxır və tanrılara qurbanlar təqdim edir.
Bu tarixi mətn Tövratda və Quran-i Kərimdə bəhs edilən Nuh Tufanı hekayəsi ilə inanılmaz bənzərliklər təşkil edir. Məhz 1872-ci ildə Britaniya Muzeyinin arxeoloqu Corc Smit (George Smith) Ninova şəhərindəki Aşurbanipal kitabxanasından tapılmış gil lövhələrdə bu mətni oxuyub tərcümə edərkən bütün elmi dünyada böyük bir əks-səda yaranmışdı. Gilqameş dastanında yer alan Tufan rəvayəti, bəşəriyyətin kollektiv yaddaşında dərin iz qoymuş qlobal bir fəlakətin müxtəlif mədəniyyətlərdə və dövrlərdə necə qorunub saxlanıldığını, həmçinin ədəbiyyatın və tarixin kəsişmə nöqtəsini ən parlaq şəkildə nümayiş etdirir.