Fata Morqana – Səmada uçan xəyalət gəmiləri

Faktum.az  xəbər verir ki, dənizçilərin əsrlər boyu qorxu və vahimə ilə bəhs etdiyi, səmada süzən xəyalət gəmilərin, üfüqdə qəfildən peyda olub yox olan nəhəng qəsrlərin və uçan adaların sirri müasir fizika və meteorologiya tərəfindən tamamilə elmi şəkildə sübut olunub. Tarixdə məşhur “Uçan Hollandiyalı” əfsanəsinə də rəvac verən bu heyrətamiz təbiət hadisəsi, elmdə Fata Morqana adlanan və atmosferdə işıq şüalarının qeyri-adi şəkildə bükülməsi nəticəsində yaranan mürəkkəb, üst-üstə yığılmış bir ilğım (miraj) növüdür.

Bu optik illüziyanın baş verməsi üçün atmosferdə “temperatur inversiyası” (termal təbəqələşmə) adlanan xüsusi bir meteoroloji vəziyyətin yaranması mütləqdir; yəni normal şəraitdə yuxarı qalxdıqca hava soyumalı olduğu halda, Fata Morqana zamanı soyuq hava kütləsinin üzərində qəfildən isti hava təbəqəsi qərarlaşır. Bu kəskin temperatur fərqi dəniz və ya buz səthinə yaxın olan soyuq havanı daha sıx, yuxarıdakı isti havanı isə daha seyrək edir ki, bu da atmosferdə təbii bir linza effekti yaradır. Üfüq xəttinin arxasında, yəni əslində gözlə görünməyən çox uzaq məsafədə olan real bir gəmidən və ya qayadan əks olunan işıq şüaları bu fərqli hava təbəqələrindən keçərək kəskin şəkildə bükülür (sınır) və düz xətt boyunca hərəkət etmək əvəzinə atmosferin əyriliyi ilə yuxarıya doğru yönəlir.

Faktum.az  xəbər verir ki, insan beyni hər zaman işıq şüalarının yalnız düz xətt boyunca hərəkət etdiyini qəbul etməyə proqramlaşdırıldığı üçün, aşağıdan bükülərək gözümüzə çatan bu şüaları sanki birbaşa səmada gəlirmiş kimi interpretasiya edir və bizi aldadır. Nəticədə dənizçilər və ya sahildəki müşahidəçilər üfüqdəki real bir obyekti səmada uçan, tərs çevrilmiş, dartılaraq nəhəng bir qəsr formasına düşmüş və ya buludların üzərində süzən real bir xəyalət kimi canlı olaraq görürlər. Üstəlik, hava axınlarının daim hərəkətdə olması səbəbindən bu görüntülər hər saniyə formasını dəyişir, böyüyür, kiçilir və ya qəfildən tamamilə yox olur ki, bu da illüziyaya daha da qorxulu və mistik bir fon verir.

Fiziklər sübut edir ki, Fata Morqana fövqəltəbii bir hadisə və ya kütləvi hallüsinasiya deyil, sadəcə olaraq təbiətin işıq, temperatur və atmosfer sıxlığı ilə oynadığı, bəşəriyyətin gözlərini qanuni şəkildə aldadan ən möhtəşəm və sirli fiziki tamaşasıdır.