Sülh və təhlükəsizlik beynəlxalq hüquq normalarına, suverenlik və ərazi bütövlüyü prinsiplərinə əsaslanmalıdı
Sülh və təhlükəsizlik beynəlxalq hüquq normalarına, suverenlik və ərazi bütövlüyü prinsiplərinə əsaslanmalıdı
Müasir dünyada sülh və təhlükəsizliyin qorunması beynəlxalq münasibətlərin ən mühüm məsələlərindən biridir. Dövlətlər arasında qarşılıqlı etimadın yaradılması, münaqişələrin qarşısının alınması və davamlı sülhün təmin edilməsi beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə hörmətlə yanaşılmasını tələb edir. Beynəlxalq hüquq dövlətlər arasında münasibətləri tənzimləyən, onların hüquq və vəzifələrini müəyyən edən əsas vasitədir. Bu baxımdan suverenlik, ərazi bütövlüyü və dövlətlərin daxili işlərinə qarışmamaq prinsipləri xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsində dövlətlərin suveren bərabərliyi, beynəlxalq mübahisələrin sülh yolu ilə həlli və güc tətbiqindən çəkinməsi kimi fundamental prinsiplər təsbit edilmişdir. Bu prinsiplər beynəlxalq münasibətlərdə sabitliyin qorunmasına, dövlətlər arasında qarşıdurmaların azaldılmasına və hüquqi ədalətin təmin edilməsinə xidmət edir. Heç bir dövlət digər dövlətin müstəqilliyinə və ərazi bütövlüyünə təhlükə yaratmamalı, yaranan problemlər danışıqlar və diplomatik vasitələrlə həll edilməlidir.
Suverenlik hər bir dövlətin öz ərazisi daxilində müstəqil qərarlar qəbul etmək və öz inkişaf yolunu müəyyənləşdirmək hüququdur. Ərazi bütövlüyü isə dövlətin beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinin qorunmasını nəzərdə tutur. Bu prinsiplərə hörmət yalnız ayrı-ayrı dövlətlərin deyil, bütövlükdə beynəlxalq sistemin təhlükəsizliyi üçün vacibdir. Çünki bir dövlətin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə qarşı yönələn təhdidlər digər dövlətlər üçün də təhlükəli presedent yarada bilər.
Azərbaycan üçün də beynəlxalq hüququn bu prinsipləri xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Ölkəmiz beynəlxalq münasibətlərdə dövlətlərin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və sərhədlərin toxunulmazlığına hörmətin vacibliyini vurğulayır. Cənubi Qafqazda uzunmüddətli sülhün və təhlükəsizliyin təmin olunması dövlətlər arasında qarşılıqlı etimadın gücləndirilməsindən, beynəlxalq hüquq normalarına əməl edilməsindən və mövcud problemlərin sülh yolu ilə həllindən asılıdır. Regionda sabitliyin möhkəmləndirilməsi xalqların təhlükəsiz yaşayışına, iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsinə və gələcək nəsillər üçün daha əlverişli şəraitin yaradılmasına imkan verə bilər.
Bununla yanaşı, sülh yalnız müharibənin və silahlı qarşıdurmaların olmaması demək deyil. Əsl sülh qarşılıqlı hörmətin, ədalətin, insan hüquqlarının qorunmasının və əməkdaşlığın mövcud olduğu şəraitdə formalaşır. Dövlətlər problemləri güc yolu ilə deyil, dialoq, diplomatiya və hüquqi mexanizmlər vasitəsilə həll etməyə üstünlük verməlidirlər. Beynəlxalq təşkilatların fəaliyyəti, sülh danışıqları və dövlətlər arasında etimadın artırılması bu istiqamətdə mühüm rol oynayır.
Nəticə etibarilə, beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyin davamlı təmin olunması beynəlxalq hüquq normalarına əməl edilməsindən, dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət göstərilməsindən birbaşa asılıdır. Bu prinsiplərin qorunması yalnız dövlətlərin deyil, bütün bəşəriyyətin ortaq maraqlarına xidmət edir. Hər bir dövlət beynəlxalq hüquqa sadiq qalmalı, münaqişələrin dinc yolla həllinə töhfə verməli və əməkdaşlığı gücləndirməlidir. Çünki ədalətli və davamlı sülhün təməli hüquqa hörmət, qarşılıqlı etimad və dövlətlər arasında bərabər münasibətlərdir.
Yaşar Nuriyev – Zərdab rayonu Alıcanlı kənd sakini