Təbiətin qızıl fəsli və möcüzəvi meyvəsi: Xurma barədə hər şey
Faktum.az xəbər verir ki, həm Şərq mədəniyyətində, həm də müasir dietologiyada xurma xüsusi yer tutan, zəngin tərkibi və müalicəvi xassələri ilə seçilən unikal bir meyvədir. Qədim dövrlərdən “həyat ağacı” adlandırılan xurma palmaları və payız fəslində süfrələrimizi bəzəyən xurma meyvəsi insan orqanizmi üçün əsl təbii aptek rolunu oynayır.
Botanika və qidalanma ekspertləri xurmanın mənşəyi, növləri, faydaları və istifadə qaydaları barədə bilinməsi vacib olan əsas məqamları belə təhlil edirlər. Cəmiyyətdə adətən iki fərqli meyvə “xurma” adı altında tanınır və onları fərqləndirmək lazımdır. Bunlardan birincisi əsasən Yaxın Şərq və Şimali Afrikada yetişən, quru və şirin tərkibli, çəyirdəkli xurma palması meyvəsidir (Phoenix dactylifera). İkincisi isə payızda yetişən, narıncı rəngli, sulu və ətli Şərq xurmasıdır (Diospyros kaki). Azərbaycanda xüsusilə Qazax, Qəbələ, Balakən və Göyçay zonalarında geniş becərilən bu meyvə güclü vitamin və mineral kompleksinə malikdir.
Xurmanın tərkibi A, C, E, B qrupu vitaminləri, potasium, maqnezium, dəmir, kalsium, fosfor və yüksək miqdarda lif ilə zəngindir. Təbii fruktoza və qlükoza tərkibi sayəsində orqanizmi anında əlavə enerji ilə təmin edir, lakin süni şəkərdən fərqli olaraq qanda şəkəri kəskin qaldırmır. Yüksək lif tərkibi mədə-bağırsaq sisteminin işini normallaşdırır, qəbizliyin qarşısını alır və bağırsak florasını qoruyur. Tərkibindəki bol potasium və maqnezium qan təzyiqini tənzimləyərək damar sərtliyinin və infarkt riskinin qarşısını aldığı halda, dəmir elementi anemiya ilə mücadeledə təbii dəstək verir.
Bununla yanaşı, B6 vitamini və maqnezium beynin fəaliyyətini yaxşılaşdıraraq stresi azaldır, kalsium və fosfor isə sümükləri möhkəmləndirir. Lakin xurma çox faydalı olsa da, yüksək kalorili və təbii şəkər tərkibli olduğu üçün normaya riayət etmək vacibdir. Şəkərli diabet xəstələri və çəki nəzarəti edənlər gün ərzində 2-3 ədəddən artıq istifadə etməməlidirlər. Həmçinin yetərincə dəyməmiş, ağızı büzüşdürən Şərq xurmasını çox miqdarda yemək mədədə həzm olunmayan kütlələrin yaranmasına səbəb ola bilər.
Gün ərzində yeyilən 2-3 ədəd xurma orqanizmin gündəlik vitamin və mineral ehtiyacının böyük hissəsini qarşılamağa qadirdir. Təbiətin bu unikal töhfəsini gündəlik rasiona daxil etmək uzunömürlülüyün və sağlamlığın açarıdır.