Ayna neyronlar və empatiya

İnsan beynində başqalarının hiss və hərəkətlərini əks etdirən mexanizm

Faktum.az xəbər verir ki, ayna neyronlar – fərdin həm hər hansı bir hərəkəti icra edərkən, həm də başqa bir fərdin eyni hərəkəti etdiyini müşahidə edərkən aktivləşən xüsusi beyin hüceyrələridir.

İlk dəfə 1990-cı illərdə İtaliyanın Parma Universitetində Cakomo Rizzolatti və onun tədqiqatçı komandası tərəfindən makaka meymunlarının premotor qabığında kəşf edilən bu neyronlar, daha sonra insan beyninin müxtəlif nahiyələrində, xüsusilə inferior frontal qabıqda və superior parietal payda da təsbit edilmişdir.

Bu mexanizm insan beyninin qarşıdakı şəxsin hərəkətini, niyyətini və emosional halını sanki özü yaşayırmış kimi daxili simulyasiyadan keçirməsinə imkan verir. Ayna neyron sistemi vasitəsilə insan başqasının üzündəki ağrını, sevinci və ya qorxunu gördükdə beynin müvafiq emosional mərkəzləri (məsələn, insula və amiqdala) işə düşür və bu da sosial davranışların, dil mənimsəmənin, təqlid yolu ilə öyrənmənin və ən əsası empatiya hissinin neyrobioloji əsasını formalaşdırır.

İnsanlararası emosional bağların qurulmasında, sənət əsərlərini hiss etməkdə və hətta autizm kimi sosial kommunikasiya pozuntularının genetik-neyroloji səbəblərinin araşdırılmasında ayna neyronlar müasir neyrobiologiyanın və psixologiyanın ən təməl kəşflərindən biri hesab olunur.