Ümumdünya İlanlar Günü qeyd olunur

İyulun 16-da bütün dünyada ilanların təbii ekosistemdəki əvəzsiz rolunu vurğulamaq və onlar haqqında yaranmış mənfi stereotipləri qırmaq məqsədilə Ümumdünya İlanlar Gününün qeyd olunduğunu bildirən Faktum.az xəbər verir ki, bu xüsusi tarixin yaranma səbəbi planetimizdəki biomüxtəlifliyin qorunması və insanların təbiətlə təhlükəsiz harmoniyada yaşaması çağırışına dayanır.

İlk dəfə vəhşi təbiət könüllüləri və ekoloqlar tərəfindən bu sürünənlərin kütləvi şəkildə məhv edilməsinin qarşısını almaq və onların əslində qorxulu canavarlar olmadığını insanlara izah etmək məqsədilə təsis edilən bu günün əsas mənası təbiətdəki hər bir canlının, o cümlədən ilanların da yaşamaq hüququnun olduğunu xatırlatmaqdır.

Günün əsas məqsədi isə insanların ilanlar haqqında məlumatsızlıqdan qaynaqlanan qorxularını elmi faktlarla əvəzləmək, nəsli kəsilməkdə olan növlərin qorunmasına diqqət çəkmək və ekosistemin saxlanılmasında onların əvəzsiz xidmətini geniş cəmiyyətə çatdırmaqdır.

Əksər insanların dərhal qorxu və nifrətlə yanaşdığı bu sürünənlər əslində təbiətin tarazlığı üçün ən vacib canlılardan biridir. Dünyada mövcud olan təxminən 3600 ilan növündən yalnız 17 faizi, yəni təxminən 600 növü zəhərlidir.

Ölkəmizdə də vəziyyət fərqli deyil; Azərbaycanda qeydə alınan 28 ilan növündən yalnız 6-sı zəhərlidir ki, bunların da arasında ən geniş yayılanı və təhlükəlisi gürzədir. Gündəlik həyatda ilanlar haqqında bildiyimiz bir çox məlumatlar isə elmi faktlarla tamamilə ziddiyyət təşkil edir. Məsələn, ilan oynadanların tütək çalaraq ilanı “rəqs” etdirməsi tamamilə vizual bir aldatmacadır; ilanların xarici qulaq seyvanı olmadığı üçün onlar musiqini eşitmir, sadəcə təhlükədən qorunmaq məqsədilə qarşılarındakı musiqi alətinin hərəkətlərini diqqətlə izləyirlər. Eynilə, ilanların insanı dili ilə sancması barədə inanclar da yanlışdır; onların haçalanmış dili yalnız havadakı qoxu molekullarını toplayaraq istiqaməti müəyyən etməyə yarayan mükəmməl bir duyğu orqanıdır, sancma prosesi isə birbaşa dişlərlə baş verir.

Göz qapaqları olmadığı üçün heç vaxt göz qırpa bilməyən və bu səbəbdən insanları “hipnoz etdiyi” düşünülən bu canlılar, əslində təbiətin ən xeyirli təmizləyiciləridir. İlanlar kənd təsərrüfatına böyük ziyan vuran gəmiriciləri məhv edərək həm məhsuldarlığı qoruyur, həm də təhlükəli epidemiyaların yayılmasının qarşısını alırlar. Həmçinin onların zəhəri tibb sahəsində həyat qurtaran bir çox qiymətli dərmanların hazırlanmasında əsas xammal rolunu oynayır. Bu səbəbdən ilanları amansızca məhv etmək təbiətin zəncirvari balansını pozmaq deməkdir və bu beynəlxalq gün bizə həmin balansı qorumağın vacibliyini növbəti dəfə xatırladır.