Suverenliyin təmin edilməsi üçün atılan ilk addım – Laçın nəzarət-buraxılış məntəqəsinin yaradılması
Suverenliyin təmin edilməsi üçün atılan ilk addım – Laçın nəzarət-buraxılış məntəqəsinin yaradılması
2020-ci ildə Vətən müharibəsində əldə edilmiş tarixi Zəfər Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm mərhələ yaratdı. Lakin müharibənin başa çatmasından sonra da regionda mövcud vəziyyətin tam şəkildə normallaşdırılması və Azərbaycanın öz ərazilərində dövlət hakimiyyətinin və nəzarətinin təmin edilməsi istiqamətində qarşıda mühüm vəzifələr dayanırdı. 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli Bəyanatla hərbi əməliyyatların dayandırılması, Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonlarının Azərbaycana qaytarılması, Laçın dəhlizi üzrə hərəkətin təmin edilməsi və digər məsələlər müəyyən edilmişdi. Sənədə əsasən, Laçın dəhlizi beş kilometr enində marşrut kimi nəzərdə tutulur və həmin dövrdə onun üzərində Rusiya sülhməramlı kontingentinin nəzarəti müəyyənləşdirilmişdi.
Bu istiqamətdə mühüm hadisə 2023-cü il aprelin 23-də baş verdi. Azərbaycan Respublikası Laçın rayonu istiqamətində, Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədində, Həkəri çayı üzərində sərhəd nəzarət-buraxılış məntəqəsi yaratdı. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi materialında bu hadisə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası prosesinin tamamlanmasının mühüm mərhələsi kimi təqdim olunur. Həmin məntəqənin yaradılması ilə Laçın yolundan keçən hərəkətə dövlət sərhəd nəzarətinin tətbiqi təmin edildi və Azərbaycanın öz dövlət sərhədi üzərində nəzarət imkanları daha da möhkəmləndi.
Laçın nəzarət-buraxılış məntəqəsinin yaradılması həm də dövlət suverenliyinin praktiki mahiyyətini nümayiş etdirən mühüm hadisə idi. Çünki suveren dövlət yalnız öz ərazisinin beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinə malik olmaqla kifayətlənmir; həmin ərazidə qanunların tətbiqini, sərhəd təhlükəsizliyini və dövlət idarəçiliyinin həyata keçirilməsini də təmin etməlidir. Bu baxımdan sərhəd nəzarətinin yaradılması Azərbaycanın dövlət sərhədinin mühafizəsi və ölkənin təhlükəsizliyinin təmin olunması istiqamətində atılmış mühüm addımlardan biri kimi qiymətləndirilə bilər.
2023-cü il aprelin 23-də baş verən hadisə sonrakı proseslər baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıdı. Azərbaycan tərəfinin rəsmi məlumatına görə, sərhəd nəzarət məntəqəsinin yaradılması Laçın yolundan silah-sursat daşınması və digər qanunsuz fəaliyyətlərin qarşısının alınmasına yönəlmişdi. Sonrakı aylarda bölgədə baş verən hadisələr isə Azərbaycanın dövlət suverenliyinin tam bərpası istiqamətində yeni mərhələnin formalaşmasına gətirib çıxardı.
Laçın nəzarət-buraxılış məntəqəsinin yaradılması Azərbaycanın dövlətçilik tarixində mühüm siyasi və hüquqi hadisə kimi yadda qaldı. Bu addım dövlət sərhədinin qorunması, təhlükəsizliyin təmin edilməsi və Azərbaycan Respublikasının öz ərazisində qanunvericilik və nəzarət funksiyalarının həyata keçirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıdı. Eyni zamanda, bu hadisə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və dövlət suverenliyinin tam təmin edilməsi istiqamətində həyata keçirilən ardıcıl tədbirlərin mühüm mərhələlərindən biri oldu.
Azərbaycanın müasir tarixində Laçın nəzarət-buraxılış məntəqəsinin yaradılması dövlət suverenliyinin yalnız hüquqi anlayış olmadığını, onun konkret ərazidə dövlət hakimiyyətinin və sərhəd nəzarətinin real şəkildə həyata keçirilməsi ilə təmin olunduğunu göstərən mühüm nümunədir. Bu baxımdan 23 aprel 2023-cü il Azərbaycanın dövlətçilik tarixində suverenliyin möhkəmləndirilməsi yolunda əlamətdar tarixlərdən biri kimi xüsusi yer tutur.
Gülnaz Məmmədova – Zərdab şəhər sakini, təqaüdçü