Şüuraltı və avtomatik vərdişlər

Qərarverimə prosesinin gizli mexanizmi və neyron şəbəkələri

Faktum.az xəbər verir ki, insan beyninin ən mürəkkəb və təsiredici funksiyalarından biri təkrarlanan təcrübələri avtomatlaşdıraraq şüuraltı səviyyəyə keçirmək qabiliyyətidir. Koqnitiv psixologiya və neyrobiologiya sahəsində aparılan araştırmalar göstərir ki, beynimiz hər gün qarşılaşdığı minlərlə stimula cavab verərkən maksimum dərəcədə glükoza və enerji qənaəti etməyə çalışır. Məhz bu biologiya zərurəti səbəbindən uşaqlıqdan etibarən toplanan təcrübələr, sosial mühitin təsiri ilə formalaşan inanc sistemləri, qorxular və təkrarlanan fiziki hərəkətlər zamanla beynin bazal qanqliya nahiyəsində dərin neyron zəncirləri şəklində kodlaşdırılır.

Bu şüuraltı proqramlar insanın gündəlik həyatında böyük rol oynayır. Maşın sürmək, pəncərəni bağlamaq və ya təhlükə anında anidən reaksiya vermək kimi proseslər şüurlu mühakimə yürütmədən, avtomatik olaraq həyata keçirilir. Lakin eyni zamanda, böhran anlarında və ya emosional gərginlik zamanı insan mənfəətinə olmayan ani qərarlar verdikdə və ya zərərli vərdişləri təkrar etdikdə də məhz bu gizli mexanizm işə düşür. Elm adamları vurğulayırlar ki, şüuraltında yerləşən bu neyron zəncirlərini dəyişdirmək mümkün olsa da, bu, yüksək fərqindəlik, şüurlu diqqət və yeni müsbət davranışların ardıcıl şəkildə təkrar olunması sayəsində neyroplastiklik prinsipinə uyğun olaraq reallaşdırıla bilər.