Şəhər əfsanələri və onların mənşəyi

İnsanların illərlə inandığı, ama əslində uydurma olan populyar nağıllar

Faktum.az xəbər verir ki, cəmiyyətdə nəsil-nəsil ötürülərək kütləvi inanca çevrilən, lakin elmi və ya tarixi heç bir əsası olmayan şəhər əfsanələri insanların naməlumluq qorxusundan və şayiə həvəsindən qidalanan sosial fenomendir. Bu uydurma hekayələrin ən geniş yayılmışlarından biri böyük şəhərlərin kanalizasiya sistemlərində nəhəng timsahların yaşaması haqqında mifdir.

XX əsrin ortalarında Nyu-Yorkda dəbə düşən bu şayiə, əslində insanların evdə saxladıqları balaca timsah balalarını tualetə atması faktından qaynaqlansa da, mütəxəssislər soyuq və qaranlıq kanalizasiya mühitində bu canlıların uzun müddət sağ qalmasının qeyri-mümkün olduğunu sübut ediblər. Digər populyar nağıl isə insanın beyninin yalnız 10 faizini istifadə etməsi ilə bağlı yanlış təsəvvürdür.

Bu mif əslində XIX əsrin sonlarında psixoloqların insan potensialı haqqında işlətdiyi məcazi ifadələrin səhv yozulmasından yaranıb; müasir neyrobilim və MRT skanları beynimizin demək olar ki, bütün hissələrinin gün ərzində aktiv olduğunu açıq şəkildə göstərir. Saksağanın parlaq əşyaları oğurlaması, görünməz şəhər əfsanəsi sayılan Bermud üçbucağının mistik qüvvələri və ya saqqızın mədədə 7 il qalması kimi onlarla bənzər uydurma hekayələr də eyni şəkildə kütləvi psixologiyanın və şişirdilmiş məlumatların nəticəsi kimi ortaya çıxıb.