Qreşem qanunu (Gresham’s Law): “Pis pul yaxşı pulu sıxışdırıb çıxarır”

Faktum.az xəbər verir ki, pul tədavülü və monetar iqtisadiyyatın en məşhur prinsiplərindən biri olan “Qreşem qanunu” (Gresham’s Law), “pis pulun yaxşı pulu bazardan sıxışdırıb çıxarması” iqtisadi fenomenini izah edir.

İngiltərə kralı VI Eduardın maliyyə müşaviri Tomas Qreşemin şərəfinə adlandırılan (qanunun kökləri antik dövrə və Nikolay Kopernikə qədər uzanır) bu prinsipin mahiyyəti bimetallizm və ya dəyərsizləşdirilmiş pul sistemlərinə dayanır.

Əgər dövlət nominal dəyəri eyni olan, lakin daxili (həqiqi) dəyəri fərqli iki növ pulu (məsələn, tam çəkili qızıl sikkə ilə tərkibi ucuz metallarla qarışdırılmış gümüş sikkəni) qanuni ödəniş vasitəsi kimi dövriyyəyə buraxırsa, insanlar həqiqi dəyəri yüksek olan “yaxşı pulu” yığım məqsədilə gizlədir, gündəlik alış-verişdə isə daxili dəyəri aşağı olan “pis pulu” xərcləməyə üstünlük verirlər.

Nəticədə “yaxşı pul” tədavüldən tamamilə itir. Müasir dövrdə bu qanun təkcə qiymətli metallara deyil, həm də yüksək inflyasiyalı milli valyuta ilə sabit xarici valyuta (məsələn, dollarlaşma süreci) və kriptovalyuta bazarlarındakı davranış modellərinə də tətbiq edilir.