Qorxu və təəssübkeşliyin zəfəri: Salem cadı prosesləri və kütləvi psixoz

Faktum.az xəbər verir ki, 1692-ci ildə Şimali Amerikada, Massaçusets ştatının Salem kəndində baş verən “cadı ovları” bəşər tarixinin ən dəhşətli kütləvi histeriya və puritan təəssübkeşliyi nümunələrindən biridir.

Hər şey bir neçə azyaşlı qızın qəfil qıcolmalar keçirməsi, anlaşılmaz səslər çıxarması və yerli kilsə xadiminin bunu “şeytan əməli” kimi qələmə verməsi ilə başladı. Dini fanatizmin, qonşular arası ədavətin və cəhalətin idarə etdiyi məhkəmə proseslərində heç bir maddi sübut olmadan, yalnız “ruhani şahidlik” (şahidlərin yuxuda və ya xəyalda cadugər gördüklərini iddia etməsi) əsasında 200-dən çox insan cadugərlikdə ittiham olundu.

Nəticədə 19 insan asılaraq edam edildi, bir nəfər ağır daşlar altında işgəncə ilə öldürüldü, onlarla günahsız insan isə həbsxanada həyatını itirdi. Müasir elm və psixologiya Salem hadisələrini daxili sosial gərginlik, qida zəhərlənməsi (çovdar mahmızı göbələyinin hallüsinasiya yaratması ehtimalı) və puritan icmasının dini vahiməsi ilə izah etsə də, bu dəhşətli faciə tarixdə ədalətin kütləvi psixoza və şübhələrə qurban verilməsinin unudulmaz mənəvi dərsliyi kimi qaldı.