Qanun Maddəsinin Arxasındakı Azadlıq

Faktum.az olaraq hər gün küçələrdən keçərkən gördüyümüz kiçik bir kofe dükanına, məhəllə aptekinə, yeni açılmış bir dizayn studiyasına və ya onlayn xidmət təklif edən bir proqramçının fəaliyyətinə nəzər salsaq, cəmiyyətin iqtisadi qan dövranını təşkil edən əsas gücü görərik. Biz gündəlik həyatda buna sadəcə “biznes” və ya “iş” deyib keçirik. Lakin hüquq kitablarını, xüsusən də Vergi Məcəlləsinin 13-cü maddəsini vərəqlədikdə, qarşımıza soyuq və mürəkkəb hüquqi terminlərlə yazılmış bir tərif çıxır: sahibkarlıq fəaliyyəti.

Qanunvericilik bu fəaliyyəti şəxsin müstəqil surətdə, öz riski və məsuliyyəti ilə gəlir əldə etmək məqsədilə həyata keçirdiyi iş kimi xarakterizə edir. Lakin bu quru maddənin arxasına boylandıqda, əslində insan iradəsinin və cəsarətinin təcəssümünü görürük.

Sahibkarlıq hər şeydən əvvəl azadlıq seçimidir. Bu, sabit maaşlı bir işin təhlükəsizlik zonasından çıxaraq, öz ideyasına arxalanmaq deməkdir. Burada nə tapşırıq verən müdir var, nə də ayın sonunda zəmanət verilmiş gəlir. Sahibkar öz işinin həm rəhbəri, həm də bütün olası risklərinin tək daşıyıcısıdır. Uğur qazanmaq da, uğursuzluqla üzləşmək də onun öz şəxsi məsuliyyətinə söykənir.

Maddədə vurğulanan gəlir götürmək məqsədi də sadəcə pul qazanmaqdan ibarət deyil. Bu gəlir yalnız cəmiyyət üçün bir dəyər yaradıldıqda mümkün olur. İstər əmlakını dövriyyəyə buraxaraq icarəyə vermək olsun, istər xammaldan yeni bir məhsul istehsal etmək, istərsə də öz bilik və peşəkarlığı ilə insanlara xidmət göstərmək — bunların hər biri iqtisadiyyata vurulan yeni bir nəfəsdir. Hətta bir insanın heç bir şirkət təsis etmədən, sadəcə öz adı ilə fərdi sahibkar kimi yola çıxması bile öz gücünə inamın və cəsarətin göstəricisidir.

Deməli, sahibkarlıq fəaliyyəti sadəcə hüquqi bir termin və ya vergi öhdəliyi deyil. Bu, müstəqil düşünən, riskdən qorxmayan və öz gələcəyini öz əlləri ilə inşa etmək istəyən hər bir fərdin mənəvi və iqtisadi azadlıq meydanıdır.