Niyə bəzi ölkələrdə qapılar içəri, bəzilərində çölə açılır? – Sadə görünən detalın böyük tarixi

Faktum.az xəbər verir ki, gündəlik həyatda diqqət yetirmədiyimiz, lakin binaların tikintisində mühüm rol oynayan qapıların açılış istiqaməti təsadüfi memarlıq seçimi deyil. Dünyanın müxtəlif ölkələrində qapıların içəriyə və ya çölə tərəf açılması əsasən iqlim şəraiti, kütləvi təhlükəsizlik qaydaları, mədəniyyət və tarixi hadisələrlə sıx bağlıdır.

İskandinaviya ölkələrində (İsveç, Norveç, Finlandiya) və Rusiyanın şimal regionlarında giriş qapıları adətən dışarıya, yəni çölə tərəf açılır. Bu təcrübənin arxasında birbaşa iqlim amili dayanır. Güclü qarlı qış aylarında evin çölünə toplanan qar yığını qapının içəriyə doğru rahat açılmasına imkan versə də, çölə açılan qapılar küçədən gələn sərt küləyin təzyiqinə daha davamlı olur və külək qapını içəriyə doğru itələyib aça bilmir. Həmçinin, 18-ci və 19-cu əsrlərdə Avropada baş verən böyük yanğınlar və kütləvi panika zamanı insanların binanı tez tərk edə bilməsi üçün ictimai binalarda və evlərdə qapıların çölə açılması tikinti normativlərinə məcburi qayda kimi daxil edilmişdir.

Mərkəzi Avropa, Böyük Britaniya və ABŞ kimi ölkələrdə isə xüsusi fərdi evlərin və mənzillərin giriş qapıları çoğunluqla içəriyə doğru açılır. Bunun əsas səbəbi ev sahibinin qonağı qarşılayarkən qapını içəri açaraq “dəvətkar” mühit yaratması və küçədən keçən piyadaları vurub zədələməmək ehtiyatıdır. Həmçinin, daxilə açılan qapıların petlələri (şarnirləri) evin daxilində qaldığı üçün xaricdən gələn təhlükələrə və soyğunçuluq cəhdlərinə qarşı daha təhlükəsiz sayılır. Beləliklə, bir cəmiyyətin təhlükəsizlik anlayışı və yerləşdiyi coğrafiya hətta qapının hansı tərəfə açılacağını müəyyən edən əsas amilə çevrilir.