Məsafələri aşan müəmmalı fizika fenomeni

Faktum.az xəbər verir ki, modern kvant fizikasının ən heyrətamiz və ağlasığmaz hadisələrindən biri olan “Kvant dolaşıqlığı” (Quantum Entanglement), iki və ya daha çox zərrəciyin bir-biri ilə elə bir sıx əlaqə qurmasıdır ki, aralarındakı məsafə işıq illəri qədər böyük olsa bile, birinin vəziyyətindəki dəyişiklik anında digərinin də halını müəyyən edir.

Albert Eynşteyn bu hadisənin klassik fizika qanunlarına, xüsusən də heç bir şeyin işıq sürətindən sürətli hərəkət edə bilməyəcəyi prinsipinə zidd olduğunu düşünərək onu “məsafədən xəyalətvari təsir” (spooky action at a distance) kimi adlandırmışdı. Lakin Con Bellin irəli sürdüyü riyazi bərabərsizliklər və sonradan fiziklər (Alain Aspect, John Clauser, Anton Zeilinger) tərəfindən aparılan laboratoriya eksperimentləri kvant dolaşıqlığının reallığını sübut etdi və bu kəşf 2022-ci ildə Nobel Fizika Mükafatına layiq görüldü.

Müasir dövrdə kvant dolaşıqlığı fəlsəfi müstəvidən çıxaraq, hakerlər tərəfindən sındırıla bilməyən kvant kriptoqrafiyası, ultra-sürətli kvant kompüterləri və kvant teleportasiyası texnologiyalarının tətbiqi təməlini təşkil edir.