İqlim coğrafiyasının ən təhlükəli sərhədi

“Nəm termometr temperaturu” və yaşana bilməyən zonalar

Faktum.az xəbər verir ki, qlobal iqlim dəyişikliyi təkcə havanın qızması ilə deyil, insan orqanizminin dözümlülük həddini aşan təhlükəli meteoroloji rejim – “Nəm termometr temperaturu” (Wet-Bulb Temperature) ilə cəmiyyətləri təhdid edir. Bu göstərici havanın temperaturu ilə nisbi rütubətin birgə təsirini ölçür. İnsan orqanizmi həddindən artıq istidən tərləmə mexanizmi vasitəsilə qorunur; lakin havadakı rütubət 100%-ə yaxınlaşdıqda və nəm termometr temperaturu 35°C (ekvivalent olaraq 50°C quru istilik və yüksək rütubət) həddini keçdikdə, tərin buxarlanması dayandırılır. Bu zaman orqanizm özünü soyuda bilmir və hətta tam kölgədə, sağlam insanlarda belə 6 saat ərzində istivurma və orqan çatışmazlığı nəticəsində ölümcül fəsadlar yaranır.

Science Advances və Nature Climate Change jurnallarında dərc olunan elmi-coğrafi modellaşdırmalara görə, Yaxın Şərq (xüsusilə Fars körfəzi sahili), Cənubi Asiya (Hind və Qanq çayı hövzələri) və Ekvatorial Afrika bölgələrində bu kritik hədd artıq lokal olaraq qeydə alınmağa başlayıb. 2026-cı ildə iqlimşünas və demoqraf alimlərin təqdim etdiyi xəbərdarlıqlara əsasən, əgər qlobal istixana qazı emissiyaları azaldılmazsa, əsrin ortalarına doğru bu geografik zonalar insan məskunlaşması üçün tamamilə yararsız hala gələcək. Bu isə tarixdə görünməmiş miqyasda “iqlim miqrasiyası” dalğasına və qlobal əhali məskunlaşması xəritəsinin köklü şəkildə dəyişməsinə gətirib çıxaracaq.