İnqressiya: Qapı astanası effekti

Hər birimizin başına gəlib: mətbəxə daxil oluruq və qəfildən bura niyə gəldiyimizi tamamilə unuduruq. Əlimizdə boş-boş soyuducunun qapısını açıb saxlayır, sanki cavabın orada gizləndiyini düşünürük.

Elmdə buna “Qapı astanası effekti” (və ya Doorway Effect) deyilir və bu, yaddaşımızın zəifliyindən deyil, əksinə, beynimizin inanılmaz dərəcədə səmərəli işləməsindən xəbər verir.

Nekoloqlar və psixoloqlar müəyyən ediblər ki, fiziki qapı astanası beynimiz üçün “hadisə sərhədi” (event boundary) rolunu oynayır. Beynimiz ətraf mühitdəki dəyişiklikləri qəbul edərkən məlumatı epizodlara bölür. Siz bir otaqdan digərinə keçdiyiniz an, beyniniz köhnə otaqdakı məlumatları və fikirləri “arxivə” göndərir, yeni məkana uyğunlaşmaq üçün işçi yaddaşda təmiz yer açır. Yəni, qapıdan keçmək beynimiz üçün virtual olaraq səhifəni yeniləmək, köhnə tabları bağlamaq kimidir. Notre Dame Universitetinin tədqiqatları göstərir ki, insanlar eyni məsafəni sadəcə böyük bir zalda gəzdikdə yox, məhz qapıdan keçərək qət etdikdə unutma ehtimalı üç dəfə daha çox olur. Bu maraqlı koqnitiv mexanizm, Faktum.az oxucularına gündəlik həyatda tez-tez qarşılaşdıqları bu qəribə unudqanlığın arxasında əslində beynimizin bizi yeni mühitdəki potensial təhlükələrə qarşı daha diqqətli etmək istəyinin dayandığını sübut edir.