II Qarabağ müharibəsində əldə olunmuş möhtəşəm Zəfər
2018-ci ildə dəyişən Ermənistan hökuməti münaqişənin sülh yolu ilə həll edilməsi istiqamətində real addımlar atmadı, Azərbaycanın və vasitəçilərin irəli sürdüyü sülh təşəbbüslərinə müsbət yanaşmadı və münaqişənin həllinə dair danışıqlara sıfırdan başlayacağını bildirdi. Yeni hakimiyyət özündən əvvəlki hakimiyyətlərin siyasətini davam etdirərək danışıqlar prosesinin uzadılmasına üstünlük verdi. Bu yanaşma bölgədə vəziyyətin daha da gərginləşməsinə səbəb olur, münaqişənin siyasi-diplomatik yollarla həlli imkanlarını məhdudlaşdırırdı. Azərbaycan isə uzun illər davam edən işğal və qeyri-müəyyənlik şəraitinin davam etməsi ilə razılaşa bilməzdi.
Ermənistanın 2020-ci il sentyabrın 27-də başlatdığı hərbi əməliyyatlar İkinci Qarabağ müharibəsinin başlanmasına gətirib çıxardı. Ermənistan tərəfinin ardıcıl təxribatları və hərbi eskalasiyası fonunda Azərbaycan Silahlı Qüvvələri əks-hücum əməliyyatlarına başladı. 44 gün davam edən müharibə Azərbaycanın hərbi-siyasi tarixində mühüm dönüş nöqtəsi oldu. Azərbaycan Ordusunun həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar nəticəsində işğal altında olan bir sıra şəhər, rayon və yaşayış məntəqələri azad edildi və Ermənistanın işğal siyasətinə son qoyulması istiqamətində mühüm nəticələr əldə olundu.
Müharibənin gedişində Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan, Qubadlı rayonlarının və digər yaşayış məntəqələrinin azad edilməsi, eləcə də strateji əhəmiyyət daşıyan Şuşa şəhərinin noyabrın 8-də nəzarətə götürülməsi Zəfərin əsas mərhələlərindən oldu. Şuşanın azad edilməsi hərbi baxımdan mühüm əhəmiyyət daşımaqla yanaşı, Azərbaycanın tarixində və milli-mədəni yaddaşında xüsusi yeri olan şəhərin işğaldan qurtarılması kimi böyük tarixi hadisəyə çevrildi.
2020-ci il noyabrın 10-da Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya arasında imzalanmış üçtərəfli bəyanatla hərbi əməliyyatlar dayandırıldı. Bəyanata əsasən, Ermənistan silahlı qüvvələri Kəlbəcər, Ağdam və Laçın rayonlarını Azərbaycana qaytarmalı idi. Bununla da Azərbaycan ərazilərinin mühüm hissəsi uzun illər davam edən işğaldan azad edildi və bölgədə yeni reallıq formalaşdı.
İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələri Azərbaycanın dövlətçilik tarixində mühüm mərhələ təşkil edir. Ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində əldə olunan nəticələr ölkənin siyasi, hərbi və diplomatik həyatına ciddi təsir göstərdi. Azərbaycan müharibə nəticəsində işğal altında qalmış ərazilərinin böyük hissəsi üzərində nəzarəti bərpa etdi və uzun illər davam edən münaqişənin yeni mərhələyə keçməsinə şərait yarandı.
44 günlük müharibə Azərbaycan xalqının yaddaşında Vətən müharibəsi və Zəfər kimi mühüm tarixi hadisə olaraq qaldı. Müharibə Azərbaycanın müstəqilliyinin və dövlət suverenliyinin qorunmasının, milli həmrəyliyin və dövlətin müdafiə qabiliyyətinin əhəmiyyətini bir daha gündəmə gətirdi. Şəhidlərin xatirəsi, qazilərin fədakarlığı və müharibə iştirakçılarının göstərdiyi qəhrəmanlıq Azərbaycan cəmiyyətinin kollektiv yaddaşında xüsusi yer tutur.
Zəfərdən sonra qarşıda yeni vəzifələr meydana çıxdı. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinin aparılması, şəhər və kəndlərin yenidən qurulması, nəqliyyat və kommunikasiya infrastrukturunun yaradılması, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışının təmin edilməsi həmin vəzifələrin əsas istiqamətlərindəndir. Bu proses Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun sosial-iqtisadi inkişafının təmin olunması baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır.
İkinci Qarabağ müharibəsində əldə olunan Zəfər Azərbaycan tarixində yeni səhifə açdı. Bu hadisə yalnız hərbi nəticələri ilə deyil, həm də ölkənin gələcək inkişafı, işğaldan azad edilmiş ərazilərin dirçəldilməsi və regionda yeni münasibətlər sisteminin formalaşması baxımından əhəmiyyətlidir. Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri əldə edilmiş nəticələrin davamlı sülh, təhlükəsizlik, quruculuq və sosial-iqtisadi inkişafla möhkəmləndirilməsidir.
Qocayev Rövşən – Zərdab şəhər sakini, fəal gənc