Göz bəbəyinin genişlənməsi beynin “sıfırlanma” siqnalıdır — Alimlərdən yeni kəşf

Braun Universitetinin tədqiqatçılarına görə, gözlənilməz məlumatlara cavab olaraq göz bəbəyinin genişlənməsi beynin dəyişən şəraitə uyğunlaşmaq üçün yeni iş rejiminə keçdiyini göstərə bilər. Nəticələr Nature Human Behaviour jurnalında dərc olunub.

Alimlər müəyyən ediblər ki, insanlar gözləntilərinə zidd olan məlumatlarla qarşılaşdıqda, göz bəbəkləri genişlənir və beyin fəaliyyətləri dəyişir. Bu reaksiyalar beynin köhnəlmiş fərziyyələri daha tez atmasına və yeni məlumatlardan daha tez öyrənməsinə kömək edir.

Tədqiqatda 63 iştirakçı iştirak edib. Onlar ekranda rəngli kvadratların ardıcıllığına baxıb, sonra nə görəcəklərini proqnozlaşdırıblar və sonra gözlənilməz nəticələrlə qarşılaşıblar. Təcrübə boyunca tədqiqatçılar elektroensefaloqrafiya (EEG) istifadə edərək göz bəbəyinin ölçüsündəki dəyişiklikləri izləyiblər və beyin fəaliyyətini qeyd ediblər.

Nəticələr göstərdi ki, gözlənilməz hadisələr beynin lokus coeruleus adlanan bölgəsini aktivləşdirir və bu bölgə bədənin stress reaksiyasında və artan ayıqlıqda iştirak edən neyrotransmitter olan norepinefrin (həmçinin noradrenalin adlanır) ifrazından məsuldur.

Tədqiqatçılara görə, norepinefrin səviyyəsinin bu qədər artması bir növ “sıfırlama” mexanizmi kimi çıxış edir və beynin əvvəlki daxili kontekstini yenisi ilə əvəz etməsinə imkan verir. Köhnəlmiş gözləntilərin təsirini azaltmaqla beyin dəyişən vəziyyətlərə daha yaxşı uyğunlaşa və yeni məlumatları mənimsəyə bilir.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, insanlar təbii olaraq dünyanı mövcud gözləntiləri prizmasından şərh edirlər. Lakin, gözlənilməz hadisələrlə qarşılaşdıqda bu gözləntiləri tez bir zamanda dəyişdirmək bacarığı öyrənmə və uyğunlaşmanın əsas hissəsidir.

Buna görə də, göz bəbəyinin ölçüsündəki dəyişikliklər, beyin fəaliyyətinin spesifik nümunələri ilə birlikdə, beynin yeni məlumatlara cavab olaraq dünyanın daxili modelini yenilədiyinin müşahidə edilə bilən göstəriciləri kimi xidmət edə bilər.