Görünməz Uşaqlar: Beynəlxalq Sənədsiz Doğumların Qeydiyyatı Günündə Acı Həqiqətlər

Faktum.az xəbər verir ki, hər il 8 oktyabr tarixi bütün dünyada Beynəlxalq Sənədsiz Doğumların Qeydiyyatı Günü (International Birth Registration Day) kimi qeyd olunur. Bu günün əsas məqsədi doğumun rəsmi qeydiyyata alınmasının – yəni hər bir uşağın doğum şəhadətnaməsi ilə təmin olunmasının hayati əhəmiyyətinə diqqət çəkmək və sənədsiz qalan milyonlarla uşağın hüquqlarını müdafiə etməkdir.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Uşaq Fondu (UNICEF) tərəfindən açıqlanan son rəsmi statistikaya görə, dünyada beş yaşına çatmamış təxminən 166 milyon uşağın doğumu heç bir dövlət qurumunda qeydiyyata alınmayıb. Bu o deməkdir ki, hər dörd uşaqdan biri hüquqi cəhətdən “mövzu deyil” və dövlət reyestrlərində görünməz olaraq qalır. Sənədsiz doğumların böyük hissəsi Sub-Sahara Afrikası və Cənubi Asiyanın inkişaf etməkdə olan ölkələrinin payına düşür.

Doğum şəhadətnaməsi sadəcə bir kağız parçası deyil, uşağın varlığını və kimliyini təsdiqləyən ilk rəsmi sənəddir. Bu sənədin olmaması uşağı ən təməl insan hüquqlarından — təhsil almaqdan, pulsuz səhiyyə xidmətlərindən istifadə etməkdən, sosial müdafiədən və gələcəkdə vətəndaşlıq pasportu almaqdan məhrum edir. Bundan əlavə, sənədsiz uşaqlar insan alverçilərinin, uşaq əməyinin istismarının, erkən nikahların və qanunsuz övladlığa götürülmələrin ən asan hədəfinə çevrilirlər, çünki onların rəsmi yaşı və kimliyi sübut edilə bilmir.

Mütəxəssislər bildirir ki, müharibələr, məcburi köçkünlük, yoxsulluq, coğrafi uzaqlıq və mürəkkəb bürokratik prosedurlar doğumların qeydiyyata alınmasına mane olan əsas səbəblərdir. Müasir dövrdə rəqəmsal qeydiyyat sistemlərinin və mobil xidmətlərin tətbiqi bu problemin həllində böyük rol oynasa da, hələ də milyonlarla uşaq bu təməl hüquqdan kənarda qalmaqdadır.