Çin qumluqlarında 4000 illik Avropoid sirri: Tarım mumiyaları və qədim İpək Yolu tərəddüdləri
Faktum.az xəbər verir ki, XX əsrin əvvəllərində Çinin qərb hissəsində yerləşən Sincan-Uyğur Muxtar Rayonunda — Təkləməkan səhrasının amansız qumluqlarında və Tarım çökəkliyində aparılan arxeoloji qazıntılar bəşəriyyətin miqrasiya tarixini alt-üst edən sensasiyalı kəşflərə yol açdı. Ərazidən tapılan və e.ə. 2000 – e.ə. 300-cü illərə aid edilən yüzlərlə mumiya, Asiyanın dərinliklərində tamamilə gözlənilməz bir populyasiyanın yaşadığını ortaya qoydu.
“Loulan Gözəli” və “Çerçen Adamı” kimi məşhurlaşan bu mumiyaların ən heyrətamiz cəhəti onların Şərqi Asiya deyil, tamamilə Avropoid irqinə mənsub antropoloji əlamətlərə malik olması idi. Sarı, sarışın və qırmızımtıl saçlar, açıq rəngli gözlər, uca boy və bığ-saqqal quruluşu alimlər arasında böyük debatlara səbəb oldu. Üstəlik, Misirdəki kimi hər hansı kimyəvi balzamlaşdırma tətbiq edilmədən, mumiyalanma səhranın həddindən artıq quru, duzlu iqlimi və qışın dondurucu soyuğu sayəsində təbii yolla baş vermişdi. Bu təbii proses cəsədləri, saçları və hətta geyimləri 4000 il boyunca mükəmməl vəziyyətdə qorumuşdu.
Mumiyaların əynindəki toxuma geyimlər də elm aləmini sarsıtdı. Rəngarəng yundan toxunmuş, qırmızı, sarı və mavi zolaqlı damalı parçalar (tartan) Şotlandiyanın ənənəvi geyimlərini və Kelt mədəniyyətini xatırladırdı. Arxeoloji tapıntılar bu insanların heyvandarlıqla məşğul olduğunu, at sürdüklərini və Şərqlə Qərb arasında İpək Yolu formalaşmazdan min il əvvəl ticarət əlaqələri qurduqlarını göstərirdi.
Uzun illər boyunca bu insanların Avropadan və ya Cənubi Sibirdən miqrasiya etmiş Hind-Avropalı xalqlar (xüsusilə Toxarlar və ya Afanasyevo mədəniyyətinin nümayəndələri) olduğu iddia edilirdi. Lakin son illərdə tətbiq olunan paleogenetik araşdırmalar və DNT analizləri məsələyə tamamilə fərqli bir işıq saldı. Qədim DNT testləri göstərdi ki, Tarım mumiyalarının genetik kökü buz dövründə təcrid olunmuş, “Şimal-Şərqi Avrasiyalılar” (Ancient North Eurasians) adlanan unikal bir genetik qrupa dayanır. Onlar qonşu tayfalarla qarışmadan min illər boyunca öz genetik təcridini və zahiri xüsusiyyətlərini qoruyub saxlaya bilmişdilər.
Tarım mumiyaları Avrasiya daxilində insanların düşündüyümüzdən çox daha tez və mürəkkəb yollarla miqrasiya etdiyini, mədəniyyətlərin kəsişməsinin minilliklər əvvələ dayandığını sübut edən unikal tarixi irsdir.