Abstrakt rəsmdən psixologiyaya
Təsviri sənətdə rənglərin, formaların və xətlərin insan psixologiyasına, emosional vəziyyətinə və bilinçaltına təsir mexanizmləri
Faktum.az xəbər verir ki, təsviri sənətin en sirli və dərin cərəyanlarından biri olan abstrakt rəngkarlıq görünən dünyanın reallıqlarını deyil, insanın daxili emosional aləmini və bilinçaltını hədəf alır. Konkret süjet və obyektlərdən azad olan abstrakt əsərlər birbaşa rənglərin, formaların və xətlərin yaratdığı psixoloji təsir mexanizmləri vasitəsilə insan beyni ilə ünsiyyət qurur. Neyroestetika və psixologiya sahəsində aparılan araşdırmalar göstərir ki, insan beyni abstrakt formaları qavrayarkən standart tanıman hüceyrələrindən ziyadə, emosiyaları idarə edən limbik sistemlə birbaşa əlaqəyə keçir və bu da hər bir fərdin əsəri öz psixoloji vəziyyətinə uyğun fərqli şəkildə yozmasına şərait yaradır.
Təsviri sənətdə istifadə olunan hər bir vizual element insanın ruh halına müəyyən istiqamətdə təsir göstərir. Rəng psixologiyası baxımından qırmızı, narıncı kimi isti tonlar nabız tezliyini artıraraq həyəcan və energiya oyadırsa, mavi və yaşıl kimi soyuq tonlar zehni sakitləşdirir, daxili hüzur yaradır. Eyni zamanda formaların və xətlərin də özünəməxsus emosional dili var; məsələn, iti bucaqlı və ziqzaq xətlər insan bilinçaltında gərginlik, təhlükə və ya dinamizm hiss etdirir, yumşaq, dairəvi və dalğalı xətlər isə rahatlıq, harmoniya və etibarlılıq duyğusu aşılayır. Vasili Kandinski kimi abstrakt sənətin baniləri hər bir rəng və formasının insan ruhunda müəyyən bir musiqi notası kimi əks-səda verdiyini müdafiə edirdilər.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, abstrakt rəsmlərin insan psixologiyasına bu cür dərin təsiri müasir dövrdə art-terapiya (sənətlə müalicə) metodlarında da geniş tətbiq olunur. Şəxsin abstrakt əsərə baxarkən hiss etdiyi emosiyalar və ya özünün şüursuz şəkildə kətan üzərinə tökdüyü rənglər onun daxili gərginliklərini, bastırılmış hissələrini və stres səviyyəsini üzə çıxarmağa kömək edir. Təsviri sənətin psixologiya ilə bu cür sintezi rəngkarlığın sadəcə estetik zövq mənbəyi deyil, eyni zamanda insan ruhunu kəşf etmək və emosional balansı bərpa etmək üçün güclü bir vasitə olduğunu bir daha sübut edir.