Mantiyanın dərinliklərindəki rinqvudit mineralında həbs olunmuş okeanlar

Faktum.az xəbər verir ki, planetimizin səthinin üçdə iki hissəsini əhatə edən nəhəng okeanlar Yerdəki yeganə su mənbəyi deyilmiş. Geofiziklərin və geoloqların apardıqları son elmi tədqiqatlar göstərir ki, Yerin səthinin yüzlərlə kilometr dərinliyində – üst və aşağı mantiya arasında yerləşən keçid zonasında (təxminən 410-660 kilometr dərinlikdə) Yerdəki bütün okeanların cəmindən 3 dəfə çox su ehtiyatı gizlənir. Lakin bu su ənənəvi bildiyimiz maye, buz və ya buxar halında deyil, “rinqvudit” (ringwoodite) adlı nadir mineralın kristal strukturunda həbs olunmuşdur.

Rinqvudit yüksək təzyiq və temperatur altında olivin mineralının transformasiyası nəticəsində yaranan xüsusi bir mineral formasıdır. Mantiyanın dərinliklərindəki ekstremal təzyiq mühitində bu mineral süngər kimi davranaraq su molekullarını (hidroksil qruplarını) öz daxili kristal qəfəsinə udmaq və saxlamaq qabiliyyətinə malikdir. Yerin təkindən püskürən almazların daxilində mikro-ölçülü rinqvudit nümunələrinin kəşf edilməsi və seismik dalğaların analizi alimlərə mantiyanın dərinliklərində nəhəng su anbarlarının olduğunu subut etməyə imkan vermişdir.

Bu kəşf Yerin mənşəyi və okeanların necə yaranması ilə bağlı əsrlər boyu davam edən elmi debatlara da tamamilə yeni istiqamət verir. Əvvəllər hakim olan nəzəriyyəyə görə, planetimizdəki suyun böyük hissəsi asteroidlər və kometalar vasitəsilə kosmosdan gətirilmişdir. Lakin rinqvuditdə həbs olunmuş bu nəhəng su ehtiyatı göstərir ki, Yerdəki okeanlar daxili geoloji proseslər, vulkanik püskürmələr və geodinamik su dövranı nəticəsində tədricən planetin öz təkindən səthə sızaraq meydana gəlmiş ola bilər.

Planetimizin dərinliklərində rinqvudit mineralında qorunub saxlanılan bu gizli su şəbəkəsi Yerin təkamül salnaməsini və dinamik su dövranını daha dərin anlayışla dərk etmək üçün elmin qarşısında yepyeni səhifələr açır.