Stoizim fəlsəfəsi: Antik dövrdən müasir dünyaya daxil olan iradə və daxili sakitlik təlimi

Faktum.az xəbər verir ki, Antik Yunanıstanda Kitionlu Zenon tərəfindən təməli qoyulan və Roma imperiyasında Seneka, Epiktet, eləcə də imperator Mark Avreli kimi mütəfəkkirlər tərəfindən zirvəyə çatdırılan “Stoizim”, insanın xarici aləmin təsirlərinə qarşı daxili sarsılmazlığını və mənəvi tarazlığını təmin edən praktik fəlsəfi təlimdir.

Stoasizm fəlsəfəsinin mərkəzində “nəzarət dixotomiyası” dayanır; bu prinsipə görə, dünyada baş verən hadisələrin böyük hissəsi (digər insanların davranışları, xəstəliklər, təbii fəlakətlər və taleyin gedişatı) bizim nəzarətimizdən kənardır, lakin bu hadisələrə verdiyimiz reaksiyalar, öz düşüncələrimiz və mənəvi seçimimiz tamamilə bizim əlimizdədir.

Stoiklər hesab edirlər ki, insanı bədbəxt edən hadisələrin özü deyil, həmin hadisələr haqqında formalaşdırdığı subyektiv mühakimələrdir. Əqli müdriklik, cəsarət, ədalət və təmkinlilik kimi dörd əsas fəzilətə söykənən bu təlim, müasir dövrdə idrak-davranış terapiyasının (CBT), liderlik psixologiyasının və streslə mübarizə metodlarının ən vacib fəlsəfi mənbələrindən biri kimi aktuallığını qoruyub saxlayır.