Aşkar fərq həddi

Hissiyyat və qavrayış psixologiyasının təməl qanunu

Faktum.az xəbər verir ki, eksperimental psixologiya və psixofizikanın təməl daşlarından biri olan “Aşkar fərq həddi” (Just Noticeable Difference — JND), insanın iki qıcıqlandırıcı (səs, işıq, çəki, dad və s.) arasındakı fərqi hiss edə bilməsi üçün lazım olan minimum fiziki dəyişiklik miqdarıdır.

XIX əsrdə alman alimi Эрнст Qustav Veber tərəfindən kəşf edilən və sonradan Qustav Fexner tərəfindən inkişaf etdirilən bu nəzəriyyəyə görə (Veber-Fexner qanunu), hiss edilə bilən fərq sabit bir kəmiyyət deyil, ilkin qıcıqlandırıcının intensivliyi ilə mütənasibdir. Yəni, qaranlıq bir otaqda yanan tək bir şam işığına ikinci bir şam əlavə edildikdə fərq anında hiss olunduğu halda, yüzlərlə güclü lampanın yandığı parlaq bir zalda tək bir şamın artırılması insan gözü tərəfindən seçilməz.

Bu prinsip təkcə insan duyğu orqanlarının iş mexanizmini izah etmir, müasir dövrdə neyromarketinq, məhsul qablaşdırılması, qiymət siyasəti (məsələn, istehlakçının hiss etməyəcəyi kiçik həcm azalmaları) və rəqəmsal vizual-səs texnologiyalarının layihələndirilməsində geniş tətbiq olunur.