Otluqbeli döyüşü: İki türk dövlətinin tale yüklü qarşıdurması

Faktum.az xəbər verir ki, 1473-cü ilin 11 avqust günündə Şərqi Anadoluda, Ərzincan yaxınlığındakı Otluqbeli adlanan məvrədə Ön Asiyanın və Şərqin taleyini həll edən ən böyük hərbi toqquşmalardan biri baş verdi.

Bir tərəfdə Avropadan Çinə qədər uzanan nəhəng imperatorluq quran Ağqoyunlu hökmdarı Uzun Həsən, digər tərəfdə isə İstanbullu fəth edərək Bizansı tarixdən silən Osmanlı sultanı II Mehmed (Fatih) idi.

Döyüşün əsas səbəbi Anatoliyada hakimiyyət uğrunda mübarizə, Trabzon imperatorluğunun mirası və Ağqoyunluların Avropa dövlətləri (xüsusilə Venesiya) ilə yaratdığı anti-Osmanlı ittifaqı idi. Avqustun 4-də Fərat çayı sahilindəki ilk toqquşmada Uzun Həsənin süvari qoşunları Osmanlıların ön dəstələrini darmadağın edərək üstünlük qazanmışdı. Lakin 11 avqustda baş verən həlledici döyüşdə hərbi texnika və taktika fərqi öz sözünü dedi.

Ağqoyunlu ordusu əsasən çevik, sürətli və ənənəvi süvari birləşmələrinə arxalanırdı. II Mehmed isə Avropada tətbiq edilən ən son hərbi texnologiyadan – top və tüfənglərlə silahlanmış yeniçəri piyada qoşunundan geniş istifadə etdi. Ağqoyunlu süvarilərinin dalğavari hücumları Osmanlının odlu silahları və səhra artilleriyasının atəşi qarşısında ağır tələfata uğradı. Uzun Həsənin oğlu Zeynal mirzənin döyüş meydanında həlak olması Ağqoyunlu ordusunda çaşqınlıq yaratdı və Uzun Həsən geri çəkilmək məcburiyyətində qaldı.

Otluqbeli döyüşü hər iki tərəf üçün böyük tarixi nəticələr doğurdu. Bu qələbə ilə Osmanlı imperiyası Şərqi Anadolu üzərindəki hakimiyyətini möhkəmləndirdi, Ağqoyunluların Avropa dövlətləri ilə birbaşa əlaqə çıxışını kəsdi. Ağqoyunlu dövləti bu məğlubiyyətlə çökməsə də, onun Anadoludakı genişlənmə siyasəti dayandı və Şərqdəki mövqeləri zəifləməyə başladı. Otluqbeli döyüşü yalnız iki hökmdarın deyil, həm də ənənəvi süvari taktikası ilə yeni dövrün odlu silahlar texnologiyasının qarşıdurması kimi hərb tarixinə düşdü.