Arxeologiyanın ən böyük tapmacası: Roma dodekaedrləri nə gizlədir?

Faktum.az  xəbər verir ki, Avropanın müxtəlif bölgələrində aparılan qazıntılar zamanı tapılan və Roma imperiyası dövrünə (bəzən səhvən tunc dövrü ilə qarışdırılsa da, eramızın II-IV əsrlərinə) aid olan 12 üzlü tunc əşyalar — dodekaedrlər müasir elmin ən böyük tapmacalarından biri olaraq qalır. Tunc və ya daşdan hazırlanan, üzərində müxtəlif ölçülü dairəvi dəliklər və künclərində kiçik kürəciklər olan bu içi boş obyektlər haqqında qədim Roma mənbələrində, cizgilərində və ya yazılı sənədlərində bircə sətir belə məlumat yoxdur. Bu müəmmalı sükut isə tarixçilər və arxeoloqlar arasında onlarla fərqli fərziyyənin yaranmasına səbəb olub.

Bu günə qədər Böyük Britaniya, Fransa, Almaniya və Macarıstan kimi ölkələrdə 100-dən çox dodekaedr aşkar edilsə də, onların konkret funksiyası hələ də tam sübuta yetirilməyib. Ən populyar elmi fərziyyələrə görə, bu əşyalar kənd təsərrüfatı işləri üçün optimal vaxtı təyin edən astronomik ölçü cihazı, taxıl əkininin vaxtını hesablamaq üçün təqvimi izləyən alət və ya Roma legionlarının döyüş meydanında məsafəni ölçmək üçün istifadə etdiyi hərbi geodeziya cihazı ola bilərdi. Digər tərəfdən, onların heç bir praktiki funksiyasının olmadığı, sadəcə zərgərlərin və metal ustalarının öz məharətlərini sübut etmək üçün hazırladıqları şah əsərlər və ya sehrbazlıq, falçılıq, astroloji rituallar zamanı istifadə olunan müqəddəs dini atributlar olduğu da iddia edilir.

Roma imperiyasının yüksək texnoloji və mədəni irsindən bizə qalan bu 12 üzlü sirr, üzərindəki dəqiq mühəndislik hesablamaları ilə keçmişin hələ də kəşf olunmağı gözləyən qaranlıq səhifələrindən xəbər verir.