Qan analizi xəstəlik riskini öncədən göstərə bilər – yeni tədqiqat
Faktum.az xəbər verir ki, Avropada aparılan genişmiqyaslı elmi tədqiqat qan plazmasında olan zülal (protein) tərkibinə əsaslanaraq bioloji yaşın hesablanmasının insanın xroniki xəstəliklər və ölüm riski ilə güclü əlaqəyə malik olduğunu ortaya çıxarıb.
Araşdırma “Nature Aging” jurnalında dərc olunub və İspaniya, İtaliya, Böyük Britaniya, Almaniya və Niderland da daxil olmaqla bir neçə Avropa ölkəsindən 17 mindən çox iştirakçını əhatə edib. Tədqiqatçılar 28 ilə qədər izlənən bu şəxslərin qanında minlərlə zülalın analizinə əsaslanaraq “proteomik qocalma saatları” adlanan metoddan istifadə ediblər. Bu yanaşma insanın xronoloji yaşı ilə müqayisədə orqanizmin molekulyar səviyyədə necə qocaldığını ölçməyə imkan verir.
Alimlər müəyyən ediblər ki, bioloji yaş xronoloji yaşdan nə qədər çox fərqlənirsə, xəstəlik və ölüm riski də bir o qədər artır. Nəticələrə görə, bioloji yaşın hər əlavə il artımı ümumi ölüm riskini təxminən 13 faiz yüksəldir.
Tədqiqat həmçinin göstərib ki, sürətlənmiş bioloji qocalma ürək-damar xəstəlikləri, insult və demensiya riskinin artması ilə əlaqəlidir. Bundan başqa, ağciyər, böyrək, qaraciyər və mədə kimi orqanlarla bağlı bəzi xərçəng növlərində də risk göstəricilərinin yüksəldiyi müşahidə olunub.
Araşdırmada qeyd olunur ki, həyat tərzi faktorları da bu prosesə təsir edir. Siqaret çəkmə, fiziki aktivliyin azlığı və spirtli içki qəbulu bioloji qocalmanı sürətləndirən əsas amillər sırasında göstərilir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu metod gələcəkdə tibbdə erkən risk qiymətləndirilməsi üçün mühüm vasitəyə çevrilə bilər. Qan zülallarının analizi vasitəsilə xəstəlik riskinin daha erkən mərhələdə müəyyən edilməsi həkimlərə profilaktik tədbirləri daha dəqiq planlamağa imkan verə bilər.
Bununla belə, alimlər vurğulayırlar ki, bu nəticələr müşahidə xarakterli tədqiqata əsaslanır və səbəb-nəticə əlaqəsini tam şəkildə təsdiqləmir. Buna baxmayaraq, əldə olunan nəticələr bioloji yaşlanmanın ölçülməsi istiqamətində yeni elmi yanaşmaların inkişafına təkan verir.