Şənbə sözü haradan gəlir: Həftənin altıncı gününün maraqlı etimoloji tarixi

Faktum.az xəbər verir ki, gündəlik həyatda tez-tez işlətdiyimiz həftə günlərinin adları əsrlər boyu müxtəlif mədəniyyətlərin, dinlərin və dillərin bir-birinə inteqrasiyası nəticəsində formalaşıb. Bu adlar arasında etimoloji mənşəyi və tarixi keçmişi ilə ən çox maraq doğuran günlərdən biri məhz həftənin altıncı günü olan şənbə sözüdür. Dilimizə fars dilindən keçən bu kəlmənin ilkin kökləri qədim İbrani dilindəki “şabbat” (שַׁבָּת) sözünə dayanır və hüquqi-dini mətnlərdə “istirahət etmək”, “dayanmaq” və ya “işi dayandırmaq” mənasını ifadə edir.

Filoloqların və dilçi alimlərin təhlillərinə görə, İbrahimi dinlər prioritetində həftənin sonuncu – yeddinci günü ibadət və istirahət günü sayıldığı üçün bu anlayış Sami dilləri (Arami/Süryani) vasitəsilə Fars dilinə və oradan da Şərq xalqlarının leksikonuna daxil olub. Fars dilində həftənin günləri məhz “şənbə” sözü əsas götürülərək saylarla sıralanıb: “Yekşənbə” (birinci gün / bazar), “Doşənbə” (ikinci gün / bazar ertəsi) və s. Qədim təqvimlərdə həftənin ilk günü Bazar günü hesab edildiyi üçün, şənbə həftəlik nizamın tamamlandığı və istirahətin başlandığı xüsusi gün kimi formalaşıb. 2026-cı ildə aparılan müasir dilçilik və etimologiya araştırmaları göstərir ki, dilimizdə istifadə edilən gün adlarının mənşəyini bilmək cəmiyyətin mədəni təməllərini və tarixi qarşılıqlı əlaqələrini anlamaq baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir.