Qəlbimizin görünməz teli: İnsan niyə yad insanın dərdinə ağlaya bilir?

Faktum.az xəbər verir ki, heç tanımadığımız, üzünü belə görmədiyimiz bir insanın acısına kədərlənmək, bir filmin qəhrəmanı və ya xəbərlərdə gördüyümüz bir qərib üçün göz yaşı tökmək insan psixologiyasının və neyrobiologiyasının ən ali, dərin təzahürlərindən biridir. İlk baxışda məntiqsiz və ya lazımsız görünən bu reaksiya əslində bizi insan edən mənəvi mexanizmlərin və təkamül prosesinin nəticəsidir.

Neyrobioloqlar bu emosional reaksiyanın təməlində beynimizdə yerləşən “Güzgü neyronları” (Mirror neurons) sisteminin dayandığını bildirirlər; bu xüsusi neyronlar başqa bir insanın yaşadığı acını, qorxunu və ya kədəri müşahidə etdikdə sanki həmin hissləri özümüz yaşayırmışıq kimi aktivləşir. Yəni beynimiz qarşıdakı yad insanın dərdini öz təcrübəsi kimi kodlaşdırır və bu zaman emosional mərkəzimiz olan amiqdala ilə ağlamaq refleksinə cavabdeh olan göz yaşı vəzləri işə düşür.

Psixologiyada bu fenomen affektiv empatiya və emosional rezonans adlanır. İnsan zəkası qarşı tərəfin kədərində öz keçmiş travmalarını, qorxularını və ya sevdiklərini itirmək təhlükəsini görür; biz faktiki olaraq yad insanın timsalında bəşəri zəifliyimizə və həyatın amansızlığına ağlayırıq. Təkamül nöqteyi-nəzərindən isə başqasının dərdinə şərik olmaq və buna emosional reaksiya vermək ibtidai dövrlərdən bəri qəbilə daxilində dayanışmanı, sosial bağlılığı və kollektiv həyatda qalma şansını artıran ən mühüm amillərdən biri olub. Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, tanımadığın birinin dərdinə göz yaşı tökmək zəiflik deyil, əksinə, yüksək emosional zəkanın (EQ), ruh sağlamlığının və qəlbimizin hələ də canlı olduğunun bariz sübutudur.