Qədim Misirdə pivə və çörəyin valyuta kimi istifadəsi

Ehram inşaatçılarının qeyri-adi əməkhaqqı sistemi
Faktum.az xəbər verir ki, bəşər tarixinin ən möhtəşəm memarlıq abidələri sayılan Qədim Misir ehramlarının inşası təkcə mühəndislik baxımından deyil, həm də iqtisadi və sosial idarəetmə baxımından unikal bir sistem üzərində qurulmuşdu. Arxeoloji qazıntılar və qədim papirus mətnlərinin tədqiqi göstərir ki, sikkə pulların hələ mövcud olmadığı həmin dövrdə Misir iqtisadiyyatı barter və natura şəklində ödənişlərə əsaslanırdı və bu sistemin mərkəzində iki əsas məhsul – çörək və pivə dayanırdı.
Qədim Misir cəmiyyətində çörək və pivə sadəcə gündəlik qida rasionu deyil, həm də rəsmi hesablaşma vahidi və əməkhaqqı ödəniş vasitəsi funksiyasını yerinə yetirirdi. Giza yaylasında aşkar edilən fəhlə şəhərciklərindəki arxeoloji tapıntılar sübut edir ki, ehramların tikintisində çalışan minlərlə usta, daşyonan və fəhləyə gündəlik əməkhaqqı məhz bu məhsullarla ödənilirdi. Tarixi mənbələrə əsasən, adi bir fəhlənin gündəlik norması orta hesabla 10 kömbə çörək və təxminən 4-5 litr (iki küp) pivədən ibarət idi. İxtisaslı ustalar, nəzarətçilər və dövlət məmurları isə vəzifə dərəcələrinə uyğun olaraq bu normadan dəfələrlə çox pay alırdılar.
Bu qeyri-adi “valyuta” sisteminin seçilməsinin arxasında həm iqtisadi, həm də bioloji zərurətlər dayanırdı:
Yüksək kalorili enerji mənbəyi: Qədim Misirdə hazırlanan pivə müasir alkoqollu içkilərdən xeyli fərqlənirdi. O, az alkoqollu, qatı, sıyığabənzər və arpa ilə buğdanın fermentasiyasından alınan son dərəcə qidalı bir içki idi. Ağır fiziki işlə məşğul olan ehram inşaatçıları üçün çörək və pivə gündəlik kalori və zülal ehtiyacını tam ödəyirdi.
Təmiz su alternativi və gigiyena: Nil çayının sularının bəzi mövsümlərdə çirklənməsi və müxtəlif infeksiyalar yayması səbəbindən fermentasiya prosesindən keçmiş arpa içkisi daha təhlükəsiz hesab olunurdu və B qrupu vitaminləri ilə zəngin olduğu üçün fəhlələrin immun sistemini qoruyurdu.
Dövlət tərəfindən standartlaşdırılmış ölçü vahidi: Misir məmurları çörəyin çəkisini və pivənin tərkibindəki taxıl miqdarını (“pesu” adlanan ölçü vahidi ilə) ciddi nəzarətdə saxlayırdılar. Bu standartlaşdırma çörək və pivənin bazarda digər mallarla – parça, tərəvəz, balıq və ya sənətkarlıq məmulatları ilə dəyişdirilməsini asanlaşdırırdı.
Hətta tarixi sənədlərdə ehram inşaatçılarının maaşlarının (yəni çörək və pivə paylarının) gecikməsi səbəbindən bəşər tarixində qeydə alınmış ilk fəhlə tətillərinə çıxdıqları da öz əksini tapıb. Bu fakt bir daha təsdiqləyir ki, Qədim Misirdə çörək və pivə həm yaşamaq vasitəsi, həm də dövlətin iqtisadi mexanizmini hərəkətə gətirən əsas maliyyə aləti olub.
Faktum.az xəbər verir ki, Qədim Misirin çörək və pivə üzərində qurulmuş bu unikal iqtisadi modeli bəşəriyyətin ilk böyük infrastruktur layihələrinin maliyyələşdirilməsi və əmək resurslarının təşkili tarixində mühüm mərhələ kimi dəyərləndirilir.
