Kotard – Gəzən ölü
Faktum.az xəbər verir ki, tibb və psixiatriya tarixinin ən vahiməli, nadir və dərk edilməsi çətin olan psixi pozuntularından biri — elmdə Kotard sindromu və ya xalq arasında “gəzən ölü sindromu” (walking corpse syndrome) adlanan nevroloji xəstəlik, insanın özünün faktiki olaraq bioloji cəhətdən öldüyünə, daxili orqanlarının çürüdüyünə və ya ümumiyyətlə mövcud olmadığına inanması ilə xarakterizə olunur. İlk dəfə 1880-ci ildə fransız nevroloq Jül Kotard tərəfindən qeydə alınan bu dəhşətli psixoloji vəziyyət, sadə bir depressiya və ya isteriya deyil, beynin reallığı qəbul etmə və özünüdərk mərkəzlərində baş verən kəskin funksional qəza nəticəsində yaranan çox ağır bir klinik sayıqlamadır.
Kotard sindromundan əziyyət çəkən xəstələr ətraflarındakı insanlara rəsmi olaraq öldüklərini, bədənlərindən üfunət iyi gəldiyini və ətlərinin qurdlandığını iddia edir, hətta bəziləri ürəklərinin döyünmədiyini əlləri ilə yoxlayıb “sübut” etməyə çalışırlar. Bu insanlar bioloji olaraq yaşadıqlarını tamamilə inkar etdikləri üçün yemək yeməkdən, su içməkdən və şəxsi gigiyenadan tamamilə imtina edirlər, çünki onların məntiqinə görə “bir ölünün qidalanmağa və ya çimməyə ehtiyacı yoxdur”; bu isə çox vaxt xəstələrin aclıqdan və ya bədənin susuzlaşmasından həyatını itirməsinə yol açır.
Faktum.az bildirir ki, bu qorxulu ssenarinin arxasında beynin vizual tanıma mərkəzi (fusiform qabığı) ilə duyğuları idarə edən amiqdala arasındakı neyron əlaqələrinin tamamilə qırılması dayanır. Normalda insan özünə və ya ətrafa baxanda beyin həm vizual görüntü, həm də emosional reaksiya yaradır; lakin Kotard xəstələri güzgüdə özlərinə baxarkən və ya bədənlərinə toxunarkən beyin heç bir emosional siqnal (“mən varam” hissi) istehsal edə bilmir. Bu kəskin emosional boşluğu interpretasiya etməyə çalışan şüur isə dəhşətli bir məntiqi nəticəyə gəlir: “Əgər mən heç nə hiss etmirəmsə, deməli, mən mövcud deyiləm və ya ölmüşəm”.
Neyroloqlar və psixiatrlar bu sindromun şizofreniya, ağır klinik depressiya və ya beyin travmalarından sonra təsadüfən baş qaldırdığını və güclü antipsixotik müalicələr, eləcə də elektrokonvulsiv terapiya (beynə yüngül elektrik şoku verilməsi) ilə neyron yollarını yenidən aktivləşdirərək qismən müalicə olunduğunu bildirirlər.