İnsanlığın ən bahalı xəyalı: 1 qramı 62 trilyon dollar olan antimaddə nədir?

Faktum.az xəbər verir ki, qızıl, almaz və ya nadir elementlər kainatın ən qiymətli maddəsi sayılsa da, elmin təyin etdiyi real dəyər ölçüləri tam fərqlidir. Müasir fizikanın və bəşəriyyətin əldə edə bildiyi ən bahalı maddə antimaddədir (Antimatter). NASA-nın hesablamalarına görə, cəmi 1 qram antimaddənin (məsələn, antixidrogen) istehsal xərci təxminən 62.5 trilyon dollar təşkil edir. Bu astronomik qiymətin arxasında duran əsas səbəb antimaddənin yaradılması və saxlanmasının ağlasığmaz dərəcədə mürəkkəb, enerji tələb edən neyro-fiziki proses olmasıdır.

Antimaddə adından da göründüyü kimi, adi maddənin tam əksi olan zərrəciklərdən ibarətdir. Məsələn, mənfi yüklü elektronun qarşılığı müsbət yüklü pozitron, müsbət yüklü protonun qarşılığı isə mənfi yüklü antiprotondur. Bu iki əks aləm – maddə və antimaddə bir-biri ilə təmasda olduğu anda “annihilyasiya” adlanan proses baş verir və hər iki maddə anında yox olaraq 100% effektivliklə saf enerjiyə çevrilir. Məhz bu xüsusiyyətinə görə antimaddə kainatdakı ən güclü enerji mənbəyi hesab olunur. Lakin onu laboratoriya şəraitində almaq üçün CERN kimi nəhəng elmi mərkəzlərdə kilometrlərlə uzunluqda olan zərrəcik sürətləndiricilərindən (LHC) istifadə olunur və atomaltı zərrəcikləri işıq sürətinə yaxın sürətlə toqquşdurmaq tələb olunur.

İndiyədək bəşəriyyətin istehsal edə bildiyi bütün antimaddəni bir yerə toplasaq, onun miqdarı bir neçə nanoqramı belə keçməz və bu azacıq miqdar belə milyardlarla dollar elektrik enerjisi və texnoloji resurs sərfi deməkdir. İkinci böyük çətinlik isə antimaddəni saxlamaqdır: o, adi maddədən hazırlanmış hər hansı bir qabla (şüşə, metal və s.) təmas etdiyi anda partlayaraq yox olduğu üçün, alimlər onu xüsusi vakuum mühitində, güclü maqnit və elektrik sahələrinin köməyi ilə havada asılı vəziyyətdə (Penning tələlərində) saxlayırlar. Bütün bu astronomik xərclərə və çətinliklərə baxmayaraq, antimaddə gələcəyin tibbində (xərçəng hüceyrələrinin məhv edilməsi) və kosmos tədqiqatlarında (digər ulduz sistemlərinə aylar ərzində çata biləcək roket yanacağı kimi) bəşəriyyət üçün tamamilə yeni dövr açmaq potensialına malikdir.