İlk dəfə əl sıxmaq haradan yaranıb?
Bu jestin arxasındakı təəccüblü tarix
İnsanların bir-biri ilə görüşərkən əl sıxması sivilizasiyanın ən qədim və universal ünsiyyət formalarından biridir. Bu gün sadə bir salamlaşma etiketi hesab edilən bu jest, əslində təhlükəsizlik və sülh zəmanəti kimi yaranıb.
Faktum.az xəbər verir ki, əl sıxmaq ənənəsinin tarixi Qədim Yaxın Şərq və Yunanıstana – miladdan əvvəl IX–V əsrlərə qədər uzanır. Məlumata görə, ilk yazılı və vizual sübutlar Mesopotamiyada Assuriya çarı III Salmanezerin Babil hökmdarı ilə müttəfiqlik sazişi bağlayarkən əl sıxmasını təsvir edən relyeflərdə tapılıb. Qədim Yunanıstanda isə bu jest “dexiosis” (sağ əli vermək) adlanırdı və sənət əsərlərində döyüşçülərin müqavilə bağlaması, diplomatik görüşlər və ya ölülərlə vidalaşma səhnələrində geniş istifadə olunurdu.
Jestin mənşəyi ilə bağlı ən məşhur nəzəriyyə hərbi təhlükəsizliklə bağlıdır. Qədim dövrlərdə iki yabançı qarşılaşdıqda, sağ əllərini uzadaraq ovuc içlərini göstərirdilər. Bu, tərəflərin əlində xəncər, qılınc və ya hər hansı başqa silah olmadığını sübut edirdi. Əli yuxarı-aşağı silkinmək isə qolun qatlarında və ya geyimdə gizlədilmiş ehtimal olunan bıçaq və ya digər kəsici alətlərin yerə düşməsini təmin etmək üçün edilirdi.
Zaman keçdikcə hərbi ehtiyat tədbiri olan bu vərdiş sosial normaya çevrildi. XVII əsrdə Kvakerlər (xristian dini hərəkatı) təbəqə fərqlərini və təkəbbürlü təzim etmə ritualını rədd edərək, hər kəsin bərabərliyini simvolizə edən sadə əl sıxma jestini gündəlik həyata daxil etdilər. XIX əsrdən etibarən isə Avropa və Amerikada biznes müqavilələrinin bağlaması və rəsmi salamlaşmanın ayrılmaz hissəsinə çevrilərək qlobal xarakter aldı.