Hindistanda “Xoli” və ya Rənglər festivalı

Baharın gəlişi, şər üzərində qələbə və rəngarəng adət-ənənələr

Faktum.az xəbər verir ki, Hindistanda və dünyanın müxtəlif guşələrində hər il böyük coşğu ilə qeyd olunan Xoli (Holi) festivalı baharın gəlişini, təbiətin oyunuşunu və şər qüvvələr üzərində xeyirin tarixi qələbəsini simvolizə edən en rəngarəng bayramlardan biridir. Hindu təqvimində Phalquna ayının dolunay gününə (əsasən mart ayına) təsadüf edən bu qədim bayram həm dinindən, həm də sosial təbəqəsindən asılı olmayaraq insanları bir araya gətirərək küçələri həqiqi bir rəng aləminə çevirir.

Xoli festivalının ideoloji təməlində qədim hind mifologiyasından qaynaqlanan “Holika Dahan” rəvayəti dayanır. Əfsanəyə görə, zalım iblis-kral Hiranyaqaşipu özünü tanrı elan edərək hər kəsdən ona sitayiş etməyi tələb edir. Lakin onun doğma oğlu Praxlad Tanrı Vişnuya olan dərin inamından dönmür. Zalım kral oğlunu məhv etmək üçün odu keçirməyən cadulu libasa sahib olan bacısı Holikadan kömək istəyir. Holika Praxladla birlikdə alovlanan tonqala daxil olsa da, onun şər niyyəti ilahi ədalət tərəfindən cəzalandırılır; Holika yanaraq kül olur, mömin Praxlad isə möcüzəvi şəkildə sağ qalır. Bu səbəbdən festivalın ilk gecəsi böyük tonqallar qalanır və şər simvolik olaraq yandırılır.

Bayramın ikinci günü isə “Ranqvali Xoli” adlanır və əsl şənlik məhz bu zaman başlayır. İnsanlar “Qulal” (Gulal) adlanan təbii al-əlvan toq tozları və rəngli suları bir-birlərinin üzərinə səpərək sevinclərini paylaşırlar. Qırmızı rəng sevgini, sarı uğuru və xoşbəxtliyi, yaşıl yeni başlanğıcları, göy rəng isə rahatlığı simvolizə edir. Bu gün həm də küsülülərin barışması, incikliklərin unudulması və dostluq əlaqələrinin yenilənməsi günü hesab olunur. Mədəniyyətşünaslar vurğulayırlar ki, Xoli sadəcə vizual festival değil, həm də insan ruhunun yenilənməsini və həyatın parlaq çalarlarını bayram edən qədim fəlsəfi irsdir.