Gözümüzün önündə fırlanan dünya

Beynimizin real həyatı Tetris oyununa çevirdiyi o qəribə anlar

Faktum.az  bildirir ki, saatlarla kompüter və ya telefon ekranında eyni oyunu oynadıqdan sonra real dünyadakı binaları, maşınları və ya rəfdəki kitabları bir-birinə keçməli olan oyun blokları kimi görmək, hətta gözümüzü yumduqda belə həmin fiqurların hərəkətini izləmək elmdə “Tetris effekti” adlanır.

İlk dəfə 1990-cı illərdə Tetris həvəskarlarının kütləvi şikayətləri əsasında kəşf edilən bu fenomen, əslində beynimizin öyrənmə və adaptasiya mexanizminin necə güclü olduğunu göstərən ən bariz nümunədir.

Hər hansı bir vizual fəaliyyətlə uzun müddət ardıcıl məşğul olduqda, beyin həmin hərəkəti həyatda qalma və ya vacib tapşırıq kimi qəbul edir, neyron əlaqələrini sürətlə yenidən qurur və insan oyunu dayandırdıqdan sonra belə ətraf mühiti həmin “qəliblər” üzərindən analiz etməyə davam edir.

Təkcə oyunçularda deyil, günlərlə mikroskop altında hüceyrə axtaran alimlərdə, dəniz səyahətindən sonra quruda da yırğalandığını hiss edən dənizçilərdə və ya günlərlə kod yazan proqramçıların yuxuda kod sətirləri görməsində də özünü büruzə verən bu effekt, şüurumuzun əslində gün ərzində məruz qaldığımız vizual yüklənmələr tərəfindən necə asanlıqla manipulyasiya olunduğunu sübut edir.