Görünməz təhlükə: Rəqəmsal izimiz

İnternetdə bircə dəfə axtardığımız şeyin illərlə qarşımıza çıxması necə baş verir?

Faktum.az xəbər verir ki, internetdə bircə dəfə axtardığımız məhsulun, axtarış sorğusunun və ya baxdığımız bir videonun həftələr, hətta illər boyu qarşımıza reklam və ya təklif şəklində çıxması müasir rəqəmsal dünyanın ən gözəçarpan mexanizmlərindən biridir. Bu fenomen “rəqəmsal iz” (digital footprint) və arxa fonda fasiləsiz çalışan mürəkkəb alqoritmlərin nəticəsində baş verir. Biz internetdə hər hansı bir veb-sayta daxil olduqda və ya axtarış sistemindən istifadə etdikdə, brauzerimiz və istifadə etdiyimiz platformalar “cookie” (kuki) fayılları, IP ünvanı və cihaz məlumatları vasitəsilə bizim davranışlarımızı addım-addım qeydə alır. Yığılan bu datalar böyük reklam şəbəkələrinə ötürülür və istifadəçinin virtual profili formalaşdırılır.

Qarşımıza çıxan bu hədəflənmiş reklamların (retargeting) əsas məqsədi istifadəçinin maraq dairəsini unutdurmamaq və onu alıcıya çevirməkdir. Məlumat bazaları tək bir axtarışdan belə istifadəçinin yaşını, maraqlarını, ehtiyaclarını və sosial statusunu təxmin edə bilən süni intellekt alqoritmləri ilə təchiz olunub. Hətta biz həmin məhsulu aldıqdan sonra daxilə inteqrasiya olunmuş platformalararası izləmə sistemləri səbəbindən alqoritm bizi həmin kateqoriyaya aid digər məhsullarla hədəfləməyə davam edir. Bu durum rəqəmsal məxfilik məsələsini gündəmə gətirir; çünki internetdə buraxdığımız hər bir rəqəmsal iz şəxsi məlumatlarımızın necə böyük bir ticari resurs kimi istifadə olunduğunu aydın şəkildə nümayiş etdirir.