Ezoterikanın və kimyagərliyin kodu: Zümrüd lövhələr (Tabula Smaragdina) və Hermes Trismegistus
Faktum.az xəbər verir ki, əsrlər boyu alimlərin, filosofların, kimyagərlərin və mistiklərin diqqət mərkəzində duran “Zümrüd lövhələr” (Latınca: Tabula Smaragdina) qərb ezoterik ənənəsinin, hermetizmin və kimyagərlik elminin təməl daşı hesab olunur. Mətnin yunan müdriklik tanrısı Hermes ilə Misir elmi tanrısı Totun sintezi sayılan əfsanəvi fiqur – Hermes Trismegistus (“Üç dəfə böyük Hermes“) tərəfindən yaşıl zümrüd daşı üzərinə həkk edildiyi iddia olunur.
Bu ezoterik mətni bu qədər məşhur edən əsas amil onun koinotun yaranış qanunlarını, maddələrin özülünü və ruhun təkamülünü çox qısa, lakin rəmzi ifadələrlə izah etməsidir. Hermetizmin və kimyagərliyin ən məşhur aksiomu sayılan “Yuxarıda nə varsa, aşağıda da o var; aşağıda nə varsa, yuxarıda da o var” (As above, so below) prinsipinin mənbəyi именно bu lövhələrdir. Bu prinsip makroaləm (kainat) ilə mikroaləm (insan) arasındakı ayrılmaz analoji bağı iddia edir.
Mətnin mənşəyi barədə tarixi məlumatlar olduqca mürəkkəbdir. Əfsanəyə görə, lövhələr Əbədiyyət piramidasında və ya İsgəndəriyyə kitabxanasının gizli anbarlarında tapılıb. Lakin tarixi və filoloji araşdırmalar göstərir ki, mətnin günümüzə çatan en qədim versiyası VIII–IX əsrlərdə ərəb dilində yazılmış “Kitab Sirr əl-Xəliqə” (Yaranışın Sirri Kitabı) əsərində yer alır. Ərəbcə mətni Latın dilinə ilk dəfə XII əsrdə cəngavər və tərcüməçi Tarronalı Huqo tərcümə etmiş, bundan sonra əsər Orta Əsr Avropasında kimyagərliyin ana kitabına çevrilmişdir.
Kimyagərlər bu mətni yalnız adi metalları qızıla çevirmək (fəlsəfə daşı yaratmaq) üçün düstur kimi deyil, eyni zamanda insanın mənəvi baxımdan saflaşması və kamil insana çevrilməsi prosesinin şifrəsi kimi qəbul edirdilər. Hətta müasir fizikanın banilərindən sayılan İsaak Nyuton da həyatının böyük bir hissəsini kimyagərliyə həsr etmiş və Zümrüd lövhələri Latın dilindən İngilis dilinə şəxsi tərcümə edərək onun üzərində uzun illər tədqiqatlar aparmışdı.
Zümrüd lövhələr bəşər tarixinin mənəvi, elmi və filosofi axtarışlarının kəsişdiyi, sirri tam açılmamış unikal bir ezoterik irs olaraq qalmaqdadır.