Dünyanın Ən Soyuq Yaşayış Məntəqələrində Gündəlik Döyünən Nəbz

İnsan övladının dözümlülük və uyğunlaşma bacarığı hər zaman heyrət doğurub. Lakin termometrin civə sütununun sıfırdan dən-dən aşağı düşdüyü, havanın nəfəsi dondurduğu elə coğrafiyalar var ki, orada yaşamaq sadəcə gündəlik vərdiş deyil, hər saatı mübarizə olan mənəvi və fiziki dözümlülük dastanına çevrilir. Dondurucu qütb soyuqlarının hökm sürdüyü bu məkanlarda gündəlik həyat özünün tamamən fərqli, yazılmamış qanunları ilə axır.

Dünyanın ən soyuq yaşayış məntəqələrinə və onların sakinlərinin ekstremal yaşam şəraitinə diqqət çəkən əsas nümunələr:

Oymyakon kəndi (Rusiya, Yakutiya): Planetin daimi əhalisi olan ən soyuq yeridir. Burada rekord göstərici -71.2°C dərəcəyə qədər düşüb. Kənddə mənfiyə doğru 50 dərəcə hava şəraiti “mülayim” sayılır və uşaqlar üçün dərslər yalnız mənfi 52 dərəcədən aşağı göstəricidə təxirə salınır. Açıq hava bazarlarında soyuducuya ehtiyac yoxdur; balıqlar və ətlər küçədə taxta kimi dondurulmuş halda satılır.

Yakutsk şəhəri (Rusiya): Əhalisi 350 mindən çox olan dünyanın ən soyuq böyük şəhəridir. Qış aylarında temperatur tez-tez -40°C ilə -50°C arasında dəyişir. Şəhərdə binalar əsrlər boyu donmuş torpaq (“permafrost“) əriməsin və tikililər çökməsin deyə torpaq üzərində değil, xüsusi dirəklər (svaylar) üstündə inşa edilir. Avtomobil mühərrikləri günlərlə söndürülmür, çünki donan yağı yenidən işə salmaq demək olar ki, imkansızdır.

Verxoyansk şəhəri (Rusiya): Dünyanın ən kəskin temperatur fərqi qeydə alınan şəhəridir. Qışda hava -67.8°C dərəcəyə düşür, yayda isə +37°C istiyə qədər yüksəlir. Yerli sakinlərin əsas pəhrizini dondurucu soyuqda orqanizmin kalori ehtiyacını ödəyən yağlı at əti və çiy halda dondurulub nazik doğranan balıq (stroqanina) təşkil edir.

Ulan-Bator şəhəri (Monqolustan): Dünyanın ən soyuq paytaxt şəhəridir. Qış aylarında ortalama temperatur -35°C-yə düşür. Şəhər əhalisinin böyük hissəsi hələ də ənənəvi keçə çadırlarda (yurt/ger) yaşayır və mənzil istiliyini qorumaq üçün xüsusi kömür peçlərindən istifadə edir.

Snag kəndi (Kanada, Yukon ərazisi): Şimali Amerikanın mütləq soyuq rekordunun (-63°C) qeydə alındığı yaşayış məntəqəsidir. Bu kənddə dondurucu havada insanın çıxardığı nəfəs anındaca donaraq xüsusi pıfıltılı səs çıxarır ki, yerlilər buna “fısıldayan nəfəs” deyirlər.

Nur-Sultan / Astana (Qazaxıstan): Ulan-Batordan sonra dünyanın ikinci ən soyuq paytaxtıdır. Qışda kəskin çovğunlar və dondurucu küləklərlə müşayiət olunan hava temperaturu -40°C-dən aşağı düşür. Şəhərin boru və su infrastrukturu yerin dərinliklərindən keçən xüsusi qalın izolyasiya qatları ilə örtülür.

Dünyanın bu ən soyuq nöqtələrində həyat bizə bir daha sübut edir ki, insan üçün sərhəd yoxdur. Ən sərt aязın və çovğunun içində belə insanlıq öz istiliyini, təbəssümünü və yaşamaq həvəsini qoruyub saxlamağı bacarır.